Mevcut durum dikkate alınmadan dayatılacak çözümlerin, Suriye’ye huzur ve güven getirmeyeceğini belirten Kongra Star Dış İlişkiler Komitesi Sözcüsü Emîne Osê, “Uluslararası ve bölge kamuoyu da Suriye’de huzur ve güvenin hakim olmasını, dünya güvenliği için tehdit olmamasını istiyorsa çoğulcu demokratik bir sisteme dönüşmesi için iş birliği yapmalıdır” dedi. 

Kongra Star Dış İlişkiler Komitesi Sözcüsü Emîne Osê, ANF’nin sorularını yanıtladı.

Esad rejiminin yıkılmasının ardından, kısa süre öncesine kadar birçok ülkenin ‘terör listesi’nde yer alan HTŞ ve ona bağlı gruplar Şam’da iktidara geldi. Bu bir yıllık süreçte ülkedeki genel durumu nasıl değerlendiriyorsunuz? 

HTŞ’nin iktidara gelmesinin üzerinden bir yıl geçti. BAAS’ın gitmesinden duyulan bir memnuniyet olsa da çok büyük fark olmadığı görüldü. Suriye’yi kurtarmış olma iddiasıyla gelenler yönünü sahillere verdi. Herkes kendi gözleriyle gördü. Orada işlenen suçlar herkesin malumudur. Bununla yetinmediler. Süveyda’da da aynısını yaptılar. Süveyda’da Arap aşiretleri de bu işe karıştırdılar. Suriye halklarının onurunu Süveyda’da ayaklar altına aldılar. Bu suçların araştırılması için komiteler oluşturuldu ama Komite sınırlı bir şekilde bazı şeyleri dile getirse de ciddi bir hesap sorma olmadı. 

Özellikle kadınlar bu geçiş döneminden nasıl etkilendi?

Halen 80’den fazla kadının akıbeti bilinmiyor. Kadın kurumları ve insan hakları örgütleri bu suçlara karşı önlem almaya çalışsa da verilen mücadele kadınların kaçırılmasının önünü almaya yetmiyor. Kurulan hükümette kadınlar yer almıyor. Kadınlar siyasi alandan uzaklaştırılıyor. Bakanlıklarda kadın temsiliyeti yok. Kendilerini dayandırdıkları zihniyet kadını kabul etmediği için bu sonuç ortaya çıkıyor. Kadınları hiçbir hakka değer görmüyorlar. Kadınların başına gelenler, dünyadaki tüm kadınlara bir mesajdır. 

Halk Meclisi seçimleri Ekim’de yapıldı ama Süveyda ile Kuzey ve Doğu Suriye seçim kapsamına alınmadı. Bu meclisin seçim dışı bırakılan bölgeler ve özellikle kadınlar açısından meşruiyeti nedir?

Geçiş hükümetinin yaptığı seçimler bir tiyatroydu. Meşruiyet kazanma senaryosuydu. Daha önce attıkları adımlar gibi bu da biçimseldi. Kamuoyunu aldatmadan başka bir şey değildir. Seçimin dayandığı kanunun kendisi antidemokratiktir. Bu kanun, yarısını Cumhurbaşkanı’nın seçmesini öngörüyor. Burada halk iradesinden söz edilebilir mi?

Kuzey ve Doğu Suriye ile Süveyda seçimlerin dışında tutuldu. Seçimle geldiklerini göstermeye çalıştılar, ancak bunu başaramadılar. Demokratik bir seçim olsaydı, bölge bu durumda olmazdı. Kadınlar ve halkın yüzde 90 oranında katıldığı bir seçim olmadan kimse meşruiyetten söz edemez. Gücünü halkından almayan bir iktidar, halkta karşılık da bulamaz. Kadınları ve toplumun tüm bileşenlerini içine almadan Suriye’yi inşa edemez. Bu gerçeği biz görüyoruz. 

Toplumsal alanda güçlü ve cesur adımlar atılması gerekiyor. 

On yıllardır süren savaşın bıraktığı enkazın kaldırılması güçlü ekonomik programlarla mümkün olabilir. Bugün halen Suriye’de bir şehirden diğerine gitmek bile çok büyük bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. 54 yıl BAAS rejiminin iktidarda kaldığı bir Suriye’de bahsettiğimiz adımlar atılmazsa Suriye’nin toparlanması zor olacaktır.

HTŞ yönetimindeki geçici hükümetin kadınlara bakışı, politikaları ve uygulamalarına bakıldığında Suriye’de kadınları nasıl bir gelecek bekliyor?

Kuzey ve Doğu Suriye halkları, Suriye devriminin başlamasıyla birlikte demokratik bir sistemi seçerek kendi topraklarını yönetmeye başladı. 14 yıl boyunca iç çatışmalar olmadan bu sistemin bugüne gelmesini sağlayan da buydu. Özellikle kadın dosyası, Kuzey ve Doğu Suriye’de demokratikleşmenin temel direği olarak ele alındı. Hazırlanan tüm yasalarda kadın hakları esas alındı. Kadınların kendini örgütlemesi ve yönetmesinin önü hep açıldı. Kuzey ve Doğu Suriye’yi ayakta tutan bir diğer nokta ise savunmasını güçlü kurmasıydı. Hem iç hem de dış saldırılara karşı savunma hattı çok güçlü kuruldu. Bu deneyimi görmezden gelmek, ortadan kaldırmaya çalışmak Suriye’ye hizmet etmez. Suriye’yi daha fazla kaosa sürükler. Bu zihniyet, Suriye için çok tehlikelidir. Kuzey ve Doğu Suriye’de kaos yaratmaya çalışma girişimleri var. Bunların Suriye’ye hizmet etmediği açıktır.

Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’nin kurduğu sistem, demokratik ve kadın özgürlükçü yapısıyla mevcut Suriye rejimiyle taban tabana zıt bir nitelik taşıyor. Bu iki karşıt sistemin bir uzlaşması veya entegrasyonu nasıl olabilir?

Entegre olmak, teslim olmak anlamına gelmiyor. Entegre, birbirine saygı çerçevesinde birbirini tamamlamaktır. Birbirini görmezden gelmek ve inkar etmek entegre olmak değildir. Suriye’nin geliştirilmesi için birlikte mücadele etmektir. Onurlu ve özgür bir yaşamı inşa etmenin yolunu birlikte açmaya çalışmaktır. Uluslararası ve bölge kamuoyu da gerçekten Suriye’de huzur ve güvenin hakim olmasını, dünya güvenliği için tehdit olmamasını istiyorsa Suriye’nin çoğulcu demokratik bir sisteme dönüşmesi için iş birliği yapmalıdır. Mevcut Suriye’nin durumu göz önünde bulundurulmadan dayatılacak çözümler, Suriye’ye huzur ve güven getirmeyecektir. Bu da Suriye’nin dünya güvenliğine tehdit olmasının önünü almayacaktır.

Şara ve beraberindeki heyetin ABD’de yaptığı temaslar basına da yansıdı. Bu temasların Kuzey ve Doğu Suriye üzerindeki olası etkileri neler olabilir?

Suriye’yi uluslararası anlaşmalara dahil etmek ve Suriye’ye yönelik ekonomik yaptırımları kaldırmak için atılmış bir adımdır. Şüphesiz iç durum tartışılmamıştır, demiyorum. Suriye’nin yönetim mekanizması da mutlaka tartışılmıştır. Yapılan görüşmelerin özüyle ilgili söylemek istediğim ilk başlık şu olur; Suriye’nin yönetim mekanizması merkezi olmamalıdır. Merkezi olmayan bir Suriye’de savunma güçlerinin orduya entegre edilmesi tartışılmıştır. Petrol ve deniz ticareti gibi ekonomik konular gündeme gelmiştir. Şu ana kadar yapılan görüşmeler tartışma düzeyinde kalmıştır. Bu görüşmelerin devam etmesi gerektiğine inanıyoruz. Kuzey ve Doğu Suriye, hükümette güçlü bir rol oynamalıdır. Uluslararası güçler, Suriye sahasının güvenlikleri için tehdit olmadığı kanaatine ulaştığında yaptırımlar zamanla kalkacaktır. Yaptırımların bir seferde şartsız kaldırılacağını düşünmüyorum. Suriye’nin yeniden demokratik değerler üzerinde inşa edilmesi gerekiyor. Bunun için geçiş hükümeti tarafından ciddi adımlar atılmalıdır. Bu adımlar cesaret gerektiren adımlardır. Cesaretli adımlar atılması halinde birlikte demokratik sistem inşa edebileceğimize inanıyorum.

25 Kasım yaklaşırken, Kuzey ve Doğu Suriye’de kadınların bu yılki gündemi ve mücadele başlıkları neler olacak?

25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Uluslararası Mücadele Günü’ne ilişkin hazırlıklarımız var. Kadına yönelik şiddetle mücadele düsturumuz bir gün veya bir ayla sınırlı değildir, ancak sembolik olarak 25 Kasım’a yönelik özel eylem ve etkinliklerimiz olacaktır. Toplantılar olacak, insan hakları örgütleriyle ve uluslararası alanda kurumlarla temaslarımız olacaktır. Tüm kurumlarımız programlarını belirledi. Özellikle Kongra Star kadınların sorunları için son bir yılda yine önemli çalışmalar yaptı. Kadınların kaçırılmasının durdurulması ve psikolojik savaş araçlarının ortadan kaldırılması temel mücadele ettiğimiz noktalar oldu. 25 Kasım’ın yıl dönümünde Suriyeli tüm kadınları birlikte çalışmaya çağırıyoruz. Demokratik taleplerine sahip çıkmalarını bekliyoruz. Birlikte bu mücadeleyi büyütmeliyiz.