UNHCR, Raporuna göre, 2025 yılında savaşlar, çatışmalar, baskılar ve insan hakları ihlalleri nedeniyle 5,4 milyon kişi yaşadığı yerleri terk etmek zorunda kaldı.

UNHCR, küresel ölçekte zorunlu yerinden edilme oranlarında son yılların ardından ilk kez bir gerileme yaşandığını belirtirken, buna rağmen yerinden edilen insan sayısının halen oldukça yüksek seviyelerde bulunduğunu vurguladı.

Raporda, geçen yıl gönüllü geri dönüşlerde de dikkat çekici bir artış yaşandığı kaydedildi. Buna göre toplam 14,7 milyon kişi evlerine veya yaşadıkları bölgelere geri döndü.

Geri dönenlerin 4,4 milyonunu mülteciler, 10,3 milyonunu ise ülke içinde yerinden edilmiş kişiler oluşturdu.

Özellikle Afganistan, Sudan ve Suriye'de geri dönüşlerin arttığı belirtilen raporda, 2025 yılında kaydedilen dönüşlerin son 60 yılın en yüksek ikinci geri dönüş oranı olduğu ifade edildi. Ancak UNHCR, geri dönenlerin önemli bir bölümünün yoksulluk, altyapı eksikliği ve güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya kaldığına dikkat çekti.

Verilere göre dünya genelindeki mülteci sayısı bir önceki yıla göre yüzde 3 azalarak 41,6 milyona düştü. Ayrıca yaklaşık 46 bin vatansız kişi de 24 farklı ülkede vatandaşlık hakkı elde etti.

UNHCR, uzun süreli yerinden edilme sorunlarına kalıcı çözümler üretilmesi için uluslararası topluma çağrıda bulundu. Kurum, yerinden edilmenin çoğu zaman insanların yaşamlarını korumak amacıyla başvurdukları bir seçenek olduğunu, ancak gerekli çözümler geliştirilmediği takdirde bunun kalıcı bir duruma dönüşebildiğini belirtti.

Raporda, gönüllü geri dönüşlerin mülteci krizlerinin çözümünde önemli bir rol oynadığı vurgulanırken, çatışmaların sona ermesinin milyonlarca insanın güvenli ve onurlu biçimde evlerine dönebilmesinin önünü açacağı ifade edildi.

Öte yandan mültecilerin eğitim, sağlık, çalışma yaşamı ve finansal hizmetlere erişiminin güçlendirilmesi gerektiğine işaret edildi.

Bu adımların hem mültecilerin yaşam koşullarını iyileştireceği hem de bulundukları ülkelerin ekonomilerine katkı sağlayacağı belirtildi.

Mültecilere ev sahipliği yapan ülkelerin üzerindeki yükün giderek arttığını kaydeden UNHCR, daha fazla uluslararası dayanışma, mali destek ve yatırım çağrısında bulundu. Kurum ayrıca yeniden yerleştirme programları, aile birleşimi, çalışma izinleri ve eğitim olanaklarının genişletilmesinin önemine dikkat çekti.

Raporda, sığınma hakkı ve uluslararası korumanın temel insan hakları arasında yer aldığı hatırlatılarak, milyonlarca kişinin yıllardır süren belirsizlik koşullarında yaşam mücadelesi verdiği belirtildi.