"Özgürlük, Statü ve Barış İçin Demokratik Hukuk" şiarıyla düzenlenen Demokratik Kürt Hukukçular Konferansı'nın sonuç bildirgesi açıklandı. Çok sayıda hukuk kurumu ve baronun çağrısıyla gerçekleştirilen konferansın sonuç bildirgesi, Amed'deki ÇandAmed Kongre Merkezi'nde düzenlenen toplantıyla kamuoyuyla paylaşıldı.

Toplantıya çok sayıda baro başkanı, hukuk örgütü temsilcisi, akademisyen ve sivil toplum kuruluşu temsilcisi katıldı. Bildirgenin Kürtçesini Amed Baro Başkanı Abdulkadir Güleç, Türkçesini ise avukat Suzan Akipa okudu.

Bildirgede, konferansın hak, hukuk, adalet ve demokrasi mücadelesinde yaşamını yitiren hukukçuları andığı belirtilirken, mesleki ve demokratik siyaset faaliyetleri nedeniyle tutuklanan ya da sürgüne gitmek zorunda kalan hukukçuların da konferansın doğal delegeleri olarak kabul edildiği ifade edildi.

Konferansta, Kürt sorununun güvenlik politikaları yerine demokratik müzakere ve siyasal çözüm yöntemleriyle ele alınması gerektiği vurgulandı. Kürt halkının dili, kimliği, kültürü ve siyasal iradesiyle demokratik cumhuriyet içerisinde eşit ve kurucu özne olarak yasal ve anayasal güvenceye kavuşturulması gerektiği belirtilirken, anadilin kamusal alanda kullanımı ve anadilde eğitim hakkı savunuldu.

GEÇİŞ HUKUKU VE DEMOKRATİK DÖNÜŞÜM VURGUSU

Bildirgede, çatışmalı dönemden demokratik topluma geçiş için kapsamlı bir geçiş hukuku oluşturulmasının zorunlu olduğu kaydedildi. Silah bırakanlar, siyasi nedenlerle hapishanede bulunanlar, sürgünde yaşayanlar ve vatandaşlıktan çıkarılanların demokratik yaşama ve siyasete katılımını sağlayacak yasal düzenlemelerin gecikmeden yapılması istendi.

Konferans ayrıca, eşit yurttaşlık, yerel demokrasi, kadın özgürlüğü, kimlik ve kültür haklarını esas alan çoğulcu ve sivil bir anayasal düzen kurulması çağrısında bulundu. Faili meçhul cinayetler, köy boşaltmaları, işkence, cezasızlık ve kültürel inkâr politikalarıyla yüzleşmek amacıyla Hakikat, Yüzleşme ve Toplumsal Onarım Komisyonları kurulması önerildi.

Kadın özgürlüğünü esas alan demokratik hukuk anlayışının savunulduğu bildirgede, kadınların siyasal ve toplumsal süreçlerde kurucu özne olarak yer alması gerektiği belirtilirken, başta İstanbul Sözleşmesi olmak üzere kadınların hukuki kazanımlarının korunması çağrısı yapıldı.

ÖNDER APO’NUN HUKUKİ STATÜSÜ VE UMUT HAKKI

Sonuç bildirgesinde, Önder Apo’nun 27 Şubat 2025 tarihinde yaptığı Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı'nın tarihsel bir dönüm noktası olduğu belirtilerek, demokratik çözüm sürecinin hukuki zemininin oluşturulmasının önemine işaret edildi.

Konferans, Önder Apo’nun demokratik çözüm sürecinin temel aktörlerinden biri olduğunu belirterek hukuki statüsünün tanınması, müzakere yürütme, çalışma ve iletişim koşullarının sağlanması gerektiğini savundu. Ayrıca umut hakkının uluslararası yargı kararları doğrultusunda iç hukukta düzenlenmesi ve gerekli yasal değişikliklerin yapılması çağrısında bulundu.

YEREL DEMOKRASİ VE KAYYUM GASPLARI

Bildirgede, yerel yönetimlerin idari ve mali özerkliklerinin anayasal güvence altına alınması, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı üzerindeki çekincelerin kaldırılması ve kayyum uygulamalarına son verilmesi istendi.

Seçilmiş belediye eşbaşkanları ile yerel yöneticilerin görevlerine iade edilmesi ve eşbaşkanlık sisteminin anayasal güvenceye kavuşturulması talep edilirken, komünler, mahalle ve kent meclisleri ile kadın ve gençlik meclislerinin yerel demokrasinin temel unsurları olduğu ifade edildi.

KÜRT HUKUKÇULARA BİRLİK ÇAĞRISI

Konferansın sonuç bildirgesinde, iki gün süren tartışmaların ardından Kürt hukukçuların ortak ve örgütlü mekanizmalar oluşturması çağrısı yapıldı.

Bu kapsamda, çeşitli barolar ve hukuk kurumlarına üye Kürt hukukçuların birliğini sağlamak amacıyla konferansı düzenleyen kurumların yetkilendirildiği belirtilirken, ilerleyen dönemde Kürt hukukçuların katılımıyla Kürt Ulusal Hukukçular Konferansı düzenlenmesi için çağrıda bulunuldu. Konferans, söz konusu hazırlık sürecinde aktif sorumluluk üstleneceğini de ilan etti.

Açıklama, "Jin, jiyan, azadî" ve "Bijî berxwedana ÖHD" sloganları eşliğinde çekilen halaylarla sona erdi.