DAİŞ’in yeniden ortaya çıkabileceği endişesiyle dikkatler Suriye çöllerine çevrilirken, BM’nin (Birleşmiş Milletler) uyarıları da gündemde. Son dönemde, Suriye’nin güneyindeki Dera’ya bağlı Yermuk Havzası’nda DAİŞ çetelerinin yeniden varlık gösterdiğine dair haberler ortaya çıktı.

DAİŞ üyelerinin bu dönüşü, Aralık 2024'te Beşşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından başladı. O tarihte, yüzlerce DAİŞ’linin tutulduğu Sednaya Cezaevi'ndekiler de dahil olmak üzere binlerce kişi tutuldukları merkezlerden serbest bırakıldı.

Esad güçlerinin 2018’de kontrolü ele geçirmesinden önce DAİŞ'in son kalesi olan Suriye'nin güneyinde yer alan Dera’daki Yermuk Havzası, bugün DAİŞ çetelerinin yeniden ortaya çıkışına tanıklık ediyor. Ancak bu kez hesap sorulmadan ve bazıları geçici Şam yönetiminin askeri güçleri tarafından korunarak.

Yerel “Daraa 24” kanalına göre, örgütün kontrolü altındayken bölgede faaliyet gösteren ve 2018’de tutuklanan çok sayıda DAİŞ üyesi serbest bırakıldı. Ayrıca yıllarca saklanan bazı militanların da köylerine döndüğünü bildirdi.

Yaklaşık iki yıl boyunca DAİŞ’in kontrolünde kalan Dera’nın batısındaki Tasil kasabasına örgüt içerisinde aktif görevler alan en az sekiz DAİŞ üyesi geri döndü. Yerel halk, örgütün vahşetini unutamadığını belirtiyor. Bir kasaba sakini, 2016’da yaşananları hatırlatarak, “Oğullarımız öldürüldü, cesetler direklere asıldı. Bugün bu kişilerden bazıları hiç tereddüt etmeden yeniden aramızda. Hatta bazıları Tasil'deki güvenlik müfrezesi ve batı bölgesindeki Genel Güvenlik Servisi tarafından korunuyor. Bazıları güvenlik servisleriyle olan bağlarıyla övünüyor, arkadaşlarının serviste çalıştığını veya devlet tarafından korunduklarını söylüyor” dedi.

Daraa 24’e göre, temmuz ayında Tasil kasabasında halk, eski DAİŞ çetelerinin kasabadan çıkarılması için güvenlik güçlerinin önünde bir protesto düzenledi. Protesto, yerel bir sakin ile geri dönen bazı DAİŞ üyeleri arasında çıkan bir anlaşmazlığın ardından gerçekleşti.

DAİŞ çetelerinin geri dönüşünün bölgedeki toplumsal barışa doğrudan tehdit oluşturduğu, “Çocuklarını kaybeden veya örgütün ağır ihlallerine maruz kalan bölge sakinlerinin, artık kendilerini eski failleriyle karşı karşıya buldukları ve hesap verme olanağına sahip olmadıkları” uyarısı yapıldı.

Yerel aktivistler, adil ve şeffaf bir sürecin yürütülmemesi halinde, geri dönenlerin yeni çatışmalara zemin hazırlayabileceğini vurguluyor. Dera’nın batı kırsalında son dönemde yaşanan suikastların da DAİŞ’in yöntemlerinin izlerini taşıdığına dikkat çekiliyor.

DAİŞ çetelerinin bölgeye dönüşü yetkililer tarafından görmezden geliniyor, hatta bazıları yeni güvenlik güçlerince korunuyor. Bu durum, örgütün 2014’teki gizemli yükselişini hatırlatıyor. Bölge halkı, şiddet sahnelerinin yeniden yaşanabileceğinden endişe duyuyor.

Yerel aktivistler, birden fazla köyde benzer geri dönüşlerin yaşanmasının basit bir tesadüf olmadığını, aksine yetkililerin bu sürece göz yumduğunun göstergesi olduğunu savunuyor.