İran Anayasası ücretsiz eğitimi güvence altına alıyor ancak hem özel hem de devlet okullarındaki kayıt ücretleri ve zorunlu “bağışlar” yüzünden çocuklarını okula göndermek birçok aile için imkânsız hale geldi.

Özel okullarda yıllık ücretler 200 ila 300 milyon tümene kadar çıkarken, devlet okullarında da kayıt için “zorunlu katkılar” isteniyor. 

Bir çocuğun asgari eğitim maliyeti 10 milyon tümeni buluyor; bu da asgari ücretli bir işçinin yaklaşık bir aylık gelirine denk geliyor.

Yükselen okul masrafları sadece harçlarla sınırlı değil. Servis ücretleri geçtiğimiz yıla kıyasla yüzde 36,8 artarak 30-40 milyon tümene ulaştı. Tahran’ın zengin bölgelerinde bu rakamlar kayıt masraflarıyla yarışıyor. 

Kırtasiye, üniforma ve beslenme masrafları da ailelerin bütçesini zorluyor: En basit bir kırtasiye seti 3-4 milyon tümen, günlük öğle atıştırmalıkları ise çocuk başına 100-150 bin tümeni buluyor.

Uzmanlar, eğitimin giderek bir “sınıf ayrıcalığına” dönüştüğünü, yoksul ailelerin çocuklarının sistemin dışında kaldığını vurguluyor. 

Yoksul bölgelerde okuldan kopuşlar hızla artarken, kız çocuklarının erken yaşta evliliğe, erkek çocuklarının ise düşük ücretli işlere yönlendirildiği ifade ediliyor.

İran Anayasası’nın 30. maddesi eğitimin ücretsiz olduğunu garanti etse de, uygulamadaki tablo farklı. Eğitim bir hak olmaktan çıkıp parası olanın erişebildiği bir ayrıcalığa dönüşmüş durumda. Bu durum, yalnızca ailelerin geçimini değil, ülkenin geleceğini de tehdit ediyor.