Oslo’nun güneybatısındaki Ulefoss kasabasında yer alan Fensfeltet sahasında yaklaşık 8,8 milyon ton nadir toprak elementi bulunduğu belirtiliyor.

Akıllı telefonlardan elektrikli araçlara, savunma sanayisinden yenilenebilir enerjiye kadar birçok alanda kritik öneme sahip olan bu elementler, Avrupa Birliği tarafından “stratejik hammaddeler” arasında yer alıyor. 

AB, 2030’a kadar ihtiyacının en az yüzde 10’unu kendi kaynaklarından karşılamayı hedefliyor. Ancak bugün Avrupa’da faaliyette olan hiçbir nadir toprak madeni bulunmuyor ve ihtiyacın yaklaşık yüzde 98’i Çin’den ithal ediliyor.

Maden ruhsatına sahip Rare Earths Norway şirketi, çevreye daha az zarar vermeyi amaçlayan “görünmez maden” modeliyle yer altından çıkarım planlasa da, yüzey tesislerinin kurulacağı alan sorun yarattı. Planlanan bölgenin, aralarında böcekler, mantarlar, yosunlar ve nadir ağaç türlerinin de bulunduğu 78 tehdit altındaki türe ev sahipliği yaptığı tespit edildi. Bu nedenle bölge valiliği projeye itiraz etti.

Çevre örgütleri bir yandan Avrupa’nın Çin’e bağımlılığının azaltılmasını savunurken, diğer yandan biyolojik çeşitliliğin yok edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Yerel yönetim ise işsizlik ve göç sorunları yaşayan kasaba için maden projesini ekonomik bir fırsat olarak görüyor.

Şirket, artan çevresel itirazlar nedeniyle takvimini erteleyerek madenin 2030’lu yılların ilk yarısında faaliyete geçmesini öngörüyor. Tartışma, Avrupa’nın yeşil dönüşüm hedefleri ile doğa koruma arasındaki çelişkiyi bir kez daha gündeme taşıdı.