Dünyada giderek artan plastik kirliliğine karşı bağlayıcı bir uluslararası anlaşma hazırlamak amacıyla Cenevre’de bir araya gelen 185 ülke, 10 gün süren yoğun görüşmelerin ardından uzlaşma sağlayamadı. 

5 Ağustos’ta başlayan ve 14 Ağustos gecesi sona eren müzakereler, taraflar arasındaki derin görüş ayrılıkları nedeniyle sonuçsuz kaldı.

Müzakerelerde “ambitious” olarak anılan kamp, yani Avrupa Birliği, Kanada, Avustralya, birçok Latin Amerika, Afrika ve ada ülkesi, insan sağlığını korumak ve çevreyi temizlemek için plastik üretiminin azaltılmasını savundu. 

Karşı tarafta ise çoğunluğu petrol üreticisi olan ülkeler yer aldı; bu ülkeler, plastik sanayisinin temelini oluşturan hidrokarbon üretimine kısıtlama getirilmesine ve tehlikeli katkı maddelerinin yasaklanmasına karşı çıktı.

14 Ağustos’u 15 Ağustos’a bağlayan gece sunulan yeni uzlaşma metni hâlâ yüzü aşkın tartışmalı madde içeriyordu. Gece boyunca süren gayriresmî oturumlarda da anlaşmaya varılamadı. 

Norveç delegesi, sabahın erken saatlerinde yaptığı açıklamada “Burada, Cenevre’de plastik kirliliği anlaşması olmayacak” dedi. Hindistan ve Uruguay da ortak bir metin üzerinde uzlaşılamadığını doğruladı.

HAYAL KIRIKLIĞI VE ÖFKE

Görüşmelerin çökmesinin ardından Fransa Çevre Dönüşümü Bakanı Agnès Pannier-Runacher, sert bir açıklama yaptı. Bakan, “Kısa vadeli mali çıkarlarıyla hareket eden, halkının sağlığını ve ekonomisinin sürdürülebilirliğini umursamayan küçük bir grup ülke, plastik kirliliğine karşı iddialı bir anlaşmanın kabulünü engelledi” dedi.

Pannier-Runacher, hem “derin bir hayal kırıklığı” hem de “öfke” duyduğunu belirterek, bu tavrın gezegenin geleceğini tehlikeye attığını vurguladı. 

Fransa, AB ve müttefik ülkeler, üretimden itibaren plastik kullanımını sınırlayan, çevreye ve sağlığa zarar veren maddeleri yasaklayan, bağlayıcı ve uygulanabilir bir metin için müzakerelerin yeniden başlaması gerektiğini savunuyor.

Müzakerelerin ne zaman ve nasıl devam edeceği ise belirsizliğini koruyor. Uganda, ilerleyen tarihlerde yeni bir oturum yapılmasını talep ederken, AB tarafı Cenevre’de atılan adımların “yeni bir başlangıç için temel oluşturduğunu” ifade etti.

PLASTİK KİRLİLİĞİ

Toplantıdan önce dünyaca ünlü tıp dergisi The Lancet’te yayınlanan bir rapora göre plastik kirliliği yılda en az 1,5 trilyon dolara mal oluyor. Çocukluktan yaşlılığa kadar hastalıklara ve ölümlere yol açan plastikler, uzmanlara göre sağlık harcamaları ve ekonomik kayıplarla küresel ölçekte büyük zarara neden oluyor.

OECD’ye göre eğer önlem alınmazsa, küresel plastik tüketimi 2060’a kadar üç katına çıkabilir. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (PNUE) ise 2040’a kadar topraklarda, nehirlerde ve okyanuslarda plastik atıkların %50 artacağını öngörüyor.

Bugün dünyada her yıl 460 milyon ton plastik üretiliyor ve bunun yarısı tek kullanımlık. Üstelik plastik atıkların yalnızca %10’u geri dönüştürülüyor. 

Geri kalan kısım, parçalanarak mikro ve nano plastikler haline geliyor ve ekosistemleri kirletmekle kalmayıp insan kanına ve organlarına kadar sızıyor. Bu durumun uzun vadeli sağlık etkileri henüz tam olarak bilinmiyor.