İnsan Hakları Derneği (İHD) Şirnex Şubesi, Botan Tutuklu ve Hükümlü Aileleri ile Dayanışma Derneği (TUHAD-DER), Şirnex Barosu ve Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Şirnex Şubesi tarafından hazırlanan Şırnak T Tipi Kapalı Cezaevi raporu kamuoyuyla paylaşıldı. Açıklama, İHD’nin Cizre’deki şubesinde çok sayıda kişinin katılımıyla yapıldı.

Raporda, cezaevinde işkence, sağlık hakkı ihlali ve kötü muamelenin sistematik hale geldiği belirtilerek, “Cezaevinde insanlık onuru çiğneniyor” denildi.

HASTA TUTSAKLARIN TEDAVİSİ ENGELLENİYOR

İHD Şırnak Şubesi yöneticisi Ali Adal, raporu kamuoyuna okudu. 13 tutuklu ile yapılan görüşmeler, aile başvuruları ve kamuya açık bilgiler ışığında hazırlanan raporda, cezaevinde çok sayıda ağır hasta tutsağın bulunduğu ancak hastaneye sevklerin sistematik biçimde engellendiği vurgulandı.

Adal, “Kanser, epilepsi ve kalp rahatsızlıkları gibi ciddi hastalıkları olan tutuklulara düzenli tedavi hakkı tanınmıyor. Revir hizmetleri yetersiz, acil durumlarda müdahale edilmiyor, muayenelerde kelepçeler çıkarılmıyor. ‘Terlik dayatması’ adı altında keyfi uygulamalar yapılıyor. Çıplak arama, ring araçlarında çift ve üçlü kelepçe, ayakta sayım ve ağız içi arama gibi insan onuruna aykırı uygulamalar dayatılıyor. Direnen tutuklulara hücre cezası ve fiziki şiddet uygulanıyor. Bu durum işkence ve kötü muamele kapsamındadır” dedi.

GÖRÜŞ HAKKI VE MAHREMİYET İHLALİ

Raporda, aile görüşlerinde fiziksel temasın engellendiği, gardiyanların sürekli müdahalede bulunduğu ve kameraların banyo ile yatakhane gibi mahrem alanlara yerleştirildiği aktarıldı. Bunun özel hayatın gizliliğini ihlal ettiği vurgulandı.

Ayrıca, kadın tutukluların çocuklarının beslenme, oyun ve eğitim ihtiyaçlarının karşılanmadığı, verilen yemeklerde böcek, saç teli ve fare pisliği bulunduğu yönünde çok sayıda şikâyetin geldiği belirtildi. İçme suyunun sağlıksız olduğu, mahpusların kantinden su almak zorunda bırakıldığı ifade edildi. Kadınlara temel hijyen ürünlerinin verilmediği, özellikle regl dönemlerinde ciddi sorunlar yaşandığı kaydedildi.

EĞİTİM VE KÜLTÜREL HAKLAR ENGELLENİYOR

Raporda sosyal ve kültürel etkinliklerin yok denecek kadar az olduğu, tutuklulara verilen kitap sayısının 5 ile sınırlandırıldığı, Kürtçe kitap taleplerinin reddedildiği belirtildi. Televizyon ve radyo yayınlarının yalnızca iktidara yakın kanallarla sınırlı tutulduğuna dikkat çekilen raporda, bunun da bilgiye erişim hakkını engellediği ifade edildi.

Adal, “Türk Ceza Kanunu ve Ceza İnfaz Kanunu’na göre ağır hasta tutukluların infazları ertelenmelidir. Ancak tedavisi mümkün olmayan hastalıkları olan tutuklular cezaevinde tutulmaya devam ediliyor. Bu durum yaşam hakkı ile uluslararası insan hakları sözleşmelerinin ihlalidir. Hasta tutukluların serbest bırakılmaması, işkence yasağının açık ihlalidir” diye konuştu.