Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, insan haklarıyla ilgili üç aylık periyodik toplantısını 15-17 Eylül’de gerçekleştirdi. Komite, Eylül 2024’te Önder Apo, Hayati Kaytan, Emin Gurban ve Civan Boltan ile ilgili “umut hakkı”nın uygulanması için Türkiye'ye bir yıllık süre tanımıştı.

Komite yeni toplantısında, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin 46. maddesinin 2. fıkrası uyarınca karar aldı. Sözkonusu fıkra Komite’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kesinleşmiş hükümlerinin uygulanmasını denetlemesini öngörüyor. 

SERBEST BIRAKMA MÜMKÜN

Kararda, “uluslararası hukukun, en geç müebbet hapis cezasının verilmesinden 25 yıl sonra gözden geçirme mekanizmalarının oluşturulmasına yönelik bir eğilim ortaya koyduğuna” dikkat çekildi.

Komite, her devletin, Sözleşme’nin 46. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, taraf olduğu davalarda Mahkeme’nin kesinleşmiş hükümlerine tam, etkili ve hızlı bir şekilde uyma yükümlülüğü altında olduğunu vurguladı. 

KÜRT SORUNUNA İLİŞKİN KOMİSYON SÜRECİNDEN FAYDALANILSIN

“Derin üzüntülerini ifade eden” Komite, “Türkiye mevzuatını, söz konusu hükümlerle ortaya konan Sözleşme gerekleriyle uyumlu hale getirecek yasal veya diğer uygun tedbirler hâlen kabul edilmemiştir” dedi. 

Karada, Komite “yetkilileri acilen gerekli adımları atmaya” çağırdı. 

Komite şu teşvikte bulundu: “Bu grup davanın hızlı şekilde uygulanmasını sağlamak için ellerindeki çeşitli alternatifleri değerlendirsinler; bunlara, fakat bunlarla sınırlı olmamak üzere, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarının yeniden gözden geçirilmesini öngören yeni İnsan Hakları Eylem Planı çerçevesinde yasal değişiklikler getirilmesi; Parlamento’ya yasa değişiklikleri önermekle görevli yeni kurulan ‘Terörsüz Türkiye’ girişimi ve ‘Ulusal Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun girişimlerinden faydalanılması; ya da bu konuda hâlihazırda milletvekilleri tarafından sunulmuş yasa tasarılarının Parlamento tarafından kabul edilmesi dahildir.”

HAZİRAN 2026’YA KADAR SÜRE

“Bu tür gözden geçirme mekanizmalarını oluşturmuş diğer üye devletlerin deneyimlerinden ilham alsınlar” diyen Komite, “Yetkililer bu grup davanın uygulanmasında hızlı ilerleme sağlamak amacıyla alınan tedbirler hakkında en geç Haziran 2026 sonuna kadar bilgi versinler” diye noktaladı.