Belçika’da cezaevlerinde artan şiddet ve intihar vakaları, ülkenin derinleşen ruh sağlığı krizini gözler önüne sererken; uzmanlar, yetersiz psikiyatrik bakım ve önleyici politikaların acil olarak güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Merkezi Cezaevi Denetleme Konseyi (CTRG) ile Federal İnsan Hakları Enstitüsü’nün (FIRM) verilerine göre, Belçika cezaevlerindeki intihar oranı Avrupa ortalamasının yüzde 50 üzerinde. Bu oran, Belçika’yı Avrupa’nın en kötü durumdaki ülkeleri arasına yerleştiriyor. Avrupa Konseyi’ne sunulan son raporda, cezaevlerinde tutulanlar için “yapısal düzeyde psikiyatrik bakım eksikliği” bulunduğu vurgulandı.
Belçika’da her bin mahkuma yalnızca 0,2 psikiyatrist düşerken, Avrupa ortalaması 1,3 seviyesinde. Ayrıca cezaevi personelinin intiharı önleme ve ruhsal hastalıklarla başa çıkma konusundaki eğitimlerinin de yetersiz olduğu belirtiliyor.
Adalet Bakanı Annelies Verlinden, sistemde ciddi eksiklikler olduğunu kabul ederek Federal Halk Sağlığı Servisi ve bölgesel yönetimlerle birlikte bazı adımlar atıldığını savundu. Verlinden, “Hem mahkûmlar hem de güvenlik tedbiri altındaki kişiler için daha iyi bakım yolları geliştiriyoruz, cezaevlerindeki sağlık ekiplerini güçlendiriyoruz” açıklamasında bulundu.
Cezaevlerindeki tablo, Belçika genelinde yaşanan daha geniş çaplı ruh sağlığı krizinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Sciensano’nun 2023-2024 ulusal araştırmasına göre, Belçika’da her beş kişiden biri anksiyete, depresyon ya da uyku bozukluğu gibi psikolojik sorunlar yaşıyor. En çok etkilenen kesimin gençler olduğu belirtilirken, 15-24 yaş grubunda her dört gençten birinde depresyon veya kaygı belirtileri görülüyor. Kendine zarar verme ve yeme bozukluğu vakalarında da artış kaydediliyor.
Kadınlar ve eğitim düzeyi düşük olanlar arasında ruhsal sıkıntı oranlarının daha yüksek olduğu, bunun da çoğunlukla ekonomik güvencesizlik ve toplumsal yalnızlıkla bağlantılı olduğu ifade ediliyor. Pandemi, enflasyon ve küresel siyasal gerilimlerin yarattığı krizlerin ruh sağlığı üzerindeki baskıyı daha da artırdığı belirtiliyor.
Verilere göre Belçika’da uzun süreli iş göremezlik vakalarının yüzde 37’si ruh sağlığı sorunlarından kaynaklanıyor. Depresyon ve tükenmişlik nedeniyle çalışamayanların sayısı ise 2016’dan bu yana yaklaşık yüzde 50 arttı. Uzmanlar, kapasite artırımı, koordinasyon ve önleyici politikalar hayata geçirilmediği takdirde hem cezaevi sisteminde hem de toplum genelinde psikolojik yükün daha da ağırlaşacağı uyarısında bulunuyor.
