Türkiye’de ırkçılık sadece siyaset alanında değil, hayatın her alanında görülen ve büyüyen bir sorun; futbol dünyasında ise tam saha yaşanıyor.

Irkçı söylem ve yaklaşımlar, bugün özellikle Kürt futbol takımlarına yönelik kendisini gösteriyor. Amedspor şahsında Kürt kentlerinin futbol takımlarına yönelik ırkçılık, taraftar, yönetici, futbolcu ve yorumcularca sergileniyor.

OSMANLI’DAN BERİ VAR

Türk futbolunda ırkçılık, aslında Osmanlı’nın son yıllarına kadar dayanan bir geçmişe sahip. İttihat Terakki’nin bizzat kurdurduğu futbol takımları bile mevcut. Turancılık ideolojisine bağlı olarak Altınordu adlı takım, Ermeni soykırımının bir numaralı sanığı olan Talat Paşa tarafından kurduruldu. Ankara’da Güneş-Dil Teorisini yaymak amacıyla Ateş-Güneş Spor Kulübü kuruldu. 1950’lere gelindiğinde ise iktidarda bulunan Demokrat Parti’nin bakan ve vekilleri birer kulübün başkanlığına getirildiler. Kürdistan Özgürlük Mücadelesinin büyüdüğü 1990’larda Kürt düşmanlığıyla neşet etti. Irkçılar ve mafyası, Türk futbolu dünyasının neredeyse tamamına hakim oldu. 2000’lerde özellikle Hrant Dink’in katili olan Ogün Samast’ın o gün taktığı beyaz bere, ırkçılar için bir simge halini aldı. Trabzonspor takımı kaptanı antrenmana beyaz bere ile çıktı. Bazı takımların taraftarları maçlara beyaz berelerle gittiler. En son Amedspor’un formasında yer alan Kürtçe söze karşılık ceza verilmesi ve bunun savunuluyor olması da, bu ırkçı yaklaşımın halen güçlü olarak yerinde durduğunun göstergesidir.

‘KÜRTLER DIŞARI’ ANONSU

 Türk futbolunda Kürtlere yönelik ırkçı söylemler de PKK’den daha eski. 1968’de kurulan Diyarbakırspor da Kürtlere yönelik nefret söyleminden her daim karşılaştı. Takımın ilk deplasman maçı olan Kırıkkale maçı sırasında, stadın hoparlörlerinden ‘Kürtler dışarı’ anonsları yapıldı. Takım 1. Lige çıktıktan sonra özellikle İstanbul’da yaptığı maçlarda da ‘Diyarbakırroo’ sloganları ile hakaretlere maruz bırakıldı.

12 Eylül darbesi sonrası ise Kürt kentlerindeki takımları Kürt Özgürlük Hareketi ile bir tutulmuş, 80 öncesi ‘Kürtler dışarı’ olan sloganlar yerini ‘PKK dışarı’ sloganlarına bırakmıştı. Türk devletinin Kürt Özgürlük Hareketi’nin güçlenmesinin önüne geçmek için ısrarla gündemde tutmaya ve 1. Lige çıkartmaya çalıştığı Kürt takımlarına yönelik Türkiyeli taraftarların ırkçı yaklaşımları hiç bitmedi. 90’ların son yarısında Emniyet Müdürü Ali Gaffar Okan da Diyarbakırspor ile ilgilenen devlet yetkililerinden biriydi. Kendisi, ‘Futbol üzerinden Kürtler ile devlet arasında bir ilişki kurmak ve HADEP’in oy oranını yüzde 10’un altına bırakmak’ olarak açıklıyordu.

AMED’İN ADINA BİLE ENGEL

Amedspor ise Kürtler için önemli bir gelişme oldu. Takım 28 Ekim 2014’te kuruldu, ancak isminin TFF tarafından onaylanması Ağustos 2015’i buldu. TFF, bir yıl boyunca Amed isminden dolayı takımın ismini onaylamadı. Amedspor deplasmanda çıktığı her maçta ırkçı saldırılara uğradı. Sadece taraftarlar değil, karşısına çıktığı takımın oyuncuları tarafından da ırkçı saldırılara, hakaretlere maruz kaldı. Karşı takım oyuncuları gol attıklarında ısrarla asker selamı verdiler. Amedspor maçlarını veren kanalların spikerleri de Amedspor dememek için ya ‘onlar’ dediler ya da ‘Amed Sportif’ olarak ismini değiştirdiler. Takımın formalarının renklerine, forma ve eşyalarının satıldığı iş yerlerine saldırılar düzenlendi. Bir süre sonra Amedspor ile Kürtler arasında oluşan bağ, yaşanan bütün saldırılara karşı bir direniş cephesi haline de geldi. Amedspor kazandığı her maç sonrası taraftarları ile birlikte ‘Diren Diyarbakır’ şarkısını söylemeye başladı. Şarkı bir süre sonra takımın gayri resmi de olsa marşı oldu.

TARİHTE BAZI IRKÇI SALDIRILAR

1999 – Dönemin Trabzonspor Başkanı Mehmet Ali Yılmaz, siyahi oyuncu Kevin Campell hakkında ırkçı ifadeler kullandı.

2002 – Fenerbahçe’deki İsrailli oyunculara karşı taraftarlar ‘Hitler, seni daha iyi anlıyoruz’ sloganları attılar.

2007 – Afyonspor Bozüyükspor karşılaşmasında iki takımın taraftarları ‘Hepimiz Ogünüz, hepimiz Türküz’ sloganı attı.

2007 - Trabzonspor takım kaptanı, Hrant Dink’in katilinin taktığı beyaz bere ile antremana çıktı.

2007 - Konyaspor Denizlispor maçında Konyasporlu taraftarların bazıları Hrant Dink’in katilinin taktığı beyaz bere ile maça geldiler.

Ocak 2007 Malatyaspor – Elazığspor arasında Malatya’da oynanan maçta, Hrant Dink’in Malatyalı olmasından dolayı, Elazığspor taraftarları ‘Ne Ermeniyiz, ne Malatyalıyız, Elazığlıyız’ pankartı açarak, ‘Ermeni Malatya’ sloganı attılar.

2008 – Trabzon taraftarları dönemin Merkez Hakim Kurulu Başkanı Oğuz Sarva’yı, ‘Ermeni Oğuz’a Trabzon’da soykırım’ sloganları ile protesto etti.

2008 – Teknik Direktör Samet Aybaba, kendi yerine getirilen Mısırlı El Saka için ırkçı ifadeler kullandı. Fatih Terim, tartıştığı Bosna Hersekli Saffet Sırgiç için ırkçı ifadeler kullandı.

2009 yılında Diyarbakırspor-Bursaspor maçı öncesi, Bursaspor taraftarları Diyarbakırspor kafilesini ‘Ne mutlu Türküm diyene’ pankartı ile karşıladı.

2010 – Beşiktaş-Bursaspor karşılaşmasında Bursaspor taraftarları Beşiktaş amigosu Alen Markanyan için ‘Ermeni köpekler Beşiktaşı destekler’ sloganı attı.

2010 - Trabzonspor taraftarları İstanbul/Taksim’de Hrant Dink için eylem yapan ÖDP’lilerin karşısında ‘Ogün Samast oley’ ve ‘Bombacı Yasin’ diye sloganlar attı.

2011 – Beşiktaş taraftarları Galatasaraylı Emmanuel Eboue’ye ‘maymun’ diye hakaret etti.

2013-Fenerbahçe taraftarları, siyahi oyunculara muz salladı, ‘maymun’ diye hakaret etti. Sonrasında taraftarlar Fenerbahçe yönetimi ile birlikte basın toplantısı düzenleyip, ‘Hakaret etmedik, benim de siyahi arkadaşlarım var’ ifadesi ile kendilerini savundular.

2016 – Amedspor taraftarları bir maça ‘Çocuklar ölmesin, maça da gelebilsinler’ diye pankart açtıkları için haklarında dava açıldı.

2016-2020 yılları arasında Amedspor’un deplasmanda oynadığı en az 70 maça taraftarları alınmadı.

2015 - Ankara Katliamı sonrası Konya’da oynanan Türkiye-İzlanda maçı öncesi katliamda katledilenler için yapılan saygı duruşunda Türkiye taraftarları saygı duruşunu yuhaladı, ıslık çaldı, ‘Ne mutlu Türküm diyene’ sloganları attı.

Ocak 2016 - Başakşehir-Amedspor’un bir karşılaşmasında Başakşehir oyuncusu Semih Şentürk, Amedspor kalesine attığı bir gol sonrası, Amedspor taraftarlarının olduğu tribünlere dönerek asker selamında bulundu. Şentürk, yaptığı hareketi, “Savaş eylemi” olarak değerlendirdi.

Ocak 2016 - Amedspor binasına polis baskın düzenledi, bilgisayarlarına el konuldu.

Şubat 2016 - Deniz Naki’ye Bursaspor maçı sonrası sosyal medya hesabından yaptığı, “Amedspor olarak boynumuzu eğmedik ve eğmeyeceğiz de (…) Bu galibiyeti topraklarımzıda 50 günden fazladır süren zulümde hayatlarını kaybedenlere ve yaralılarımıza adıyoruz” açıklaması sonrası 12 maç men cezası verildi.

2014- Deniz Naki, 2014’te Gençlerbirliği takımında oynarken, ‘Kürt Alevi oyuncu sen misin’ denilerek saldırıya uğradı. Deniz Naki, Türk devletinin Efrîn’e yönelik saldırısına karşı attığı twit sonrası Türk Futbol Federasyonu tarafından futboldan men edildi. Hedef gösterildi, ölümle tehdit edildi.

2017 – Twitter fenomeni Hakan Hepcan, Galatasaraylı oyuncu Baferbi Goms hakkında ‘maymun’ ifadesini kullandı.

Aralık 2020 – Bir maçta 4. Hakem Başakşehir antrenörü Pierre Weboi’ye ırkçı ifadeler kullandı.

Aralık 2020 - Spor yorumcusu Emre Bal, Galatasaraylı oyuncu M’baye Diagne hakkında TV programında ırkçı ifadeler kullandı.

2023 – Amedspor-Bursaspor deplasmanında Beyaz Toros, kontrgerilla Yeşil pankartları ile karşılandı. Irkçı sloganlar atıldı, saldırı düzenlendi. Bursaspor ceza aldığında, “Bu ceza bize değil, tüm takımların vatansever taraftarlarına verilmiştir” açıklamasını yaptı.

2024- Getronagan Ermeni Lisesi ile İTÜ arasında oynanan futbol maçında ‘Mülteciler dışarı’ sloganları atıldı.

IRKÇI SLOGANLAR VE PANKARTLAR

* Ermeni köpekler Beşiktaş’ı destekler

* Ayağa kalkmayan Ermeni olsun

* Ermeni Oğuz’a Trabzon’da soykırım

* Papazın çayırından Kanuni’nin memleketine ne yüzle geldiniz

* Ne mutlu Türküm diyene

* Hepimiz Türküz

* Hepimiz Mehmetçiğiz

* PKK dışarı

* Sahaya ineriz …

* Hepimiz Ogün’üz

* Türkün Türk’ten başka dostu yok

* Sahalarda terörist istemiyoruz

* Yahudi piçi

* Beyaz Toros pankartı

* Yeşil pankartı