Abdullah Öcalan Sosyal Bilim Akademisi tarafından Şengal’de düzenlenen ve uzmanlar, avukatlar, insan hakları aktivistleri ve gazetecilerin katıldığı, ‘Soykırım ve Demokratik Entegrasyon’ konferansı devam ediyor.

‘2014 Fermanı ve Hakikat Arayışı’ başlıklı panelde, insan hakları alanında önde gelen isimler hukuki zorlukları, toplu mezarların durumunu ve soykırımın psikolojik etkilerini ele aldı.

Kürdistan Bölgesi Parlamentosu’nun Enfal ve Soykırım İşleri Danışmanı Nasir Kirêt, burada yaptığı konuşmasında ‘Uluslararası Soykırım Hukuku ve Irak’ın Roma Statüsü’ne Katılmamasının Sebepleri’ konusunu ele aldı. Irak’ta yaşanan hukuki eksikliklere dikkat çeken Kirêt, Roma Statüsü’nün (Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin kurulduğu anlaşma) imzalanmamasının, soykırım faillerinin küresel düzeyde yargılanmasının önündeki en büyük engellerden biri olduğuna işaret etti.

Petricor İnsan Hakları Örgütü Başkanı Xeyrî Elî Îbrahîm, ‘Hafıza, Adalet ve Savunma Görevi Arasında: Şengal’deki Toplu Mezarlar’ başlıklı konuşmasında toplu mezarların açılması konusunda karşı karşıya kalınan teknik ve insani engellere değindi.

Toplu mezarların sadece insanların gömüldüğü bir yer değil aynı zamanda suç kanıtı ve bir toplumun kolektif hafızası olduğunun altını çizerek, “Doğrulanan verilere göre, Şengal’de şimdiye kadar 96 toplu ve 111 bireysel mezar bulundu. Toplu mezarlardan 77’si açıldı, bunlardan 857 kişinin cenazesi çıkarıldı, 296’sı teşhis edildi ve 561’e teşhis edilmeyi bekliyor” dedi.

Gazeteci ve aktivist Samya Şengali, soykırımın Êzidîler üzerindeki psikolojik etkilerine ilişkin sunumunu gerçekleştirdi.

 ‘Yerel Kayıtsızlık ve Uluslararası Tanınma Arasında Êzidî Soykırımı’ başlıklı konuşmasında hukukçu Xelef Qasim Cûko, soykırımın sadece insanların öldürülmesiyle değil aynı zamanda nefretin körüklenmesi, çocukların zorla yerinden edilmesi ve demografik değişim girişimleri yoluyla da devam ettiğine değindi.

TOPLU MEZARLAR: GÖMÜLÜ HAKİKAT

Xeyrî Elî Îbrahîm konuşmasında ele aldığı araştırma raporunda açılmamış her mezarın ertelenmiş bir hakikati temsil ettiğini ifade ederek, “DAİŞ bir soykırım yaptı ancak suçtan sonraki sorumluluk devlete aittir. Adalet hakikatin bilinmesiyle başlar, ancak Şengal’in hakikati hala toprağa gömülü” diye belirtti.

Ayrıca, Petricor Örgütü’nün bu süreçteki rolünün, mezarlara yönelik yapılan ihlalleri önlemeye ve yaşamını yitirenlerin ailelerinin kayıplarını onurlu şekilde gömme haklarına destek vermek olduğu aktarıldı.

TOPLUMSAL YARALAR VE KİMLİK SAVAŞI

Soykırımın yalnızca kayıplarla ilgili olmadığı, Êzidîlerin ‘soğuk savaşla’ karşı karşıya kaldığı kaydedilerek, bu savaşın farklı tarafların kendilerine aitmiş gibi sunmaya çalıştığı Êzidî kimliğini ve kültürünü yok etme girişimleriyle yapıldığı ifade edildi.

Diaspora göçünün gizli bir yara olarak tanımlandığı oturumda şunlar belirtildi; “Yeni nesil yabancı ülkelerde büyüyor, orada bir kimlik krizi yaşanıyor. Bu durum, mülteci kamplarında yaşanan yangın tehdidi ve sığınma için yasal güvencelerin olmamasıyla birlikte sürekli bir trajedinin resmini çiziyor.”

ULUSLARARASI ANLAŞMALAR ÇERÇEVESİNDE SOYKIRIM

Xelef Qasim konuşmasında, 2014 yılında işlenen suçların tamamının 1948 tarihli ‘Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’nin tanımı kapsamına girdiğini vurgulayarak;

Dijital medya hesapları üzerinden Êzidîlere yönelik 6 bini aşkın nefret söyleminin kaydedildiğini,

Êzidî çocukların asimilasyon, askeri eğitime ve terör örgütlerine katılmaya zorlandığını,

binlerce Êzidî kadın ve çocuğun hala kayıp olduğu ve bunun devam eden bir soykırımın parçasına işaret ettiğinibelirtti.

Xelef Qasim ayrıca, 24 Temmuz 2025 tarihine kadar elde edilen verilere dayanan istatistiklere göre, soykırım suçundan etkilenenlerin sayısı, bin 512 katledilen ve bin 616 kayıp olmak üzere 7 bin 259 kişiye ulaştığını ifade etti. 

Konferans devam ediyor.