Bilim dünyasında uzun yıllardır çözülemeyen kozmik ışın gizemine ilişkin yeni bulgular ortaya çıktı. Yeni araştırmalar Physical Review Letters’da yayınlandı. 

Araştırmacılar, evrenin en güçlü parçacıklarının kaynağı olarak görülen süpernova patlamalarının, sanılandan çok daha sıra dışı koşullarda aşırı yüksek enerjiler üretebildiğini belirtiyor.

Kozmik ışınlar, uzaydan Dünya’ya ulaşan ve ışık hızına yakın hızlarda hareket eden parçacıklardan oluşuyor. Bunların en güçlü olanları “peta-elektron volt” (PeV) seviyesinde enerji taşıyor. Bu enerji, dünyadaki en büyük parçacık hızlandırıcısı olan Large Hadron Collider’ın kapasitesinden bin kat daha yüksek olabiliyor.

KISA SÜRELİ ‘KOZMİK HIZLANDIRICI’

Yeni simülasyonlara göre bazı yıldızlar patlamadan hemen önce büyük miktarda gaz ve maddeyi uzaya savuruyor. Süpernova gerçekleştiğinde ise ortaya çıkan şok dalgaları bu yoğun maddeyle çarpışarak son derece güçlü manyetik alanlar oluşturuyor. Bilim insanları, bu süreçte parçacıkların inanılmaz seviyelerde hızlandırılabileceğini düşünüyor.

Araştırmaya göre bu aşırı enerji üretimi yalnızca birkaç ay sürüyor. Bu nedenle söz konusu “kozmik hızlandırıcıları” doğrudan gözlemlemek oldukça zor.

‘EVRENSEL BİR KURAL’ KEŞFEDİLMİŞ OLABİLİR

Öte yandan DAMPE uzay teleskobundan elde edilen yeni veriler, kozmik ışınların davranışında ortak bir desen bulunduğunu gösterdi. Araştırmacılar, protonlardan demir çekirdeklerine kadar farklı parçacık türlerinin belirli bir enerji seviyesinde benzer biçimde zayıflamaya başladığını tespit etti.

Bilim insanları bunun, galaksi genelinde kozmik ışınları yöneten “evrensel bir fizik kuralına” işaret edebileceğini söylüyor.

EVRENİN EN BÜYÜK GİZEMLERİNDEN BİRİ

Kozmik ışınlar yaklaşık 100 yıldır araştırılıyor ancak tam olarak nasıl oluştukları hâlâ kesin biçimde açıklanabilmiş değil. Yeni çalışmalar, süpernovaların bu gizemin merkezinde yer alabileceğini güçlendirse de, araştırmacılar hâlâ cevap bekleyen çok sayıda soru olduğunu vurguluyor.