Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) lideri Yaser Arafat, 1988’de ABD’nin vize vermemesi üzerine New York’taki BM toplantısına katılamamış, Genel Kurul ilk kez tarihinde yerini değiştirerek oturumlarını Cenevre’de yapmıştı. Arafat orada yaptığı konuşmada “ikinci kez bu salonda buluşmamın misafirperver Cenevre’de olacağını hiç düşünmemiştim” diyerek Washington’a göndermede bulunmuştu.

Bugün, 37 yıl sonra benzer bir tartışma yeniden gündemde. ABD yönetiminin Filistinli temsilcilere vize engeli getirmesi üzerine, Genel Kurul’un bu yılki oturumlarını geçici olarak Cenevre’ye taşıması çağrıları yapılıyor.

“ABD, FİLİSTİN GÜNDEMİNİ ENGELLEMEK İSTİYOR”

Democracy for the Arab World Now (DAWN) Direktörü Sarah Leah Whitson, IPS haber portalına yaptığı açıklamada, “ABD, Gazze’deki soykırım tartışmalarını ve Filistin devletine ilişkin görüşmeleri engellemek için Filistinli yetkililerin vizelerini iptal ediyor. Ama dünya, İsrail’in her gün işlediği vahşetten bıkmış durumda. Bu yüzden Genel Kurul’un Cenevre’ye taşınmasını umuyoruz” dedi.

DAWN’ın yayımladığı bildiride de 1947 tarihli BM-ABD Ev Sahipliği Anlaşması hatırlatıldı. Buna göre ABD, BM temsilcilerine sınırsız erişim sağlamakla yükümlü. Sözleşmenin 11. ve 12. maddeleri, ABD’nin siyasi gerekçelerle kısıtlama getiremeyeceğini açıkça ortaya koyuyor.

Democracy Without Borders Direktörü Andreas Bummel ise “Ev sahipliği anlaşması nettir. Ev sahibi ülke, kimlerin BM toplantılarına katılacağına karar veremez. Eğer temsilciler engellenirse, Genel Kurul’un başka yerde toplanması makuldür” diye konuştu.

BM: GÖRÜŞMELER SÜRÜYOR

BM Sözcüsü Stephane Dujarric, 29 Ağustos’ta yaptığı açıklamada, “Evsahipliği anlaşmasının ilgili bölümlerinin dikkate alınması gerektiğini düşünüyoruz. Ümit ediyoruz ki bu sorun çözülür ve tüm temsilciler Genel Kurul’a katılabilir” dedi.

ABD Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı açıklamada, FKÖ ve Filistin Yönetimi (FY) temsilcilerinin vizelerinin iptal edildiğini duyurdu. Açıklamada, “PLO ve FY, terörizmi reddetmeden, şiddeti kışkırtmaya son vermeden barışın ortağı olamaz. Bu şartlar yerine getirilmeden ABD vizeleri geçerli olmayacaktır” denildi.

Bakanlık ayrıca, BM nezdindeki Filistin Misyonu için sınırlı muafiyet sağlanacağını, ancak bunun ABD’nin yasal sorumlulukları çerçevesinde olacağını vurguladı.

Bugüne kadar 193 BM üyesinden 147’si Filistin’i egemen devlet olarak tanıdı. Batılı müttefik ülkelerden İngiltere, Fransa, Kanada ve Avustralya da bu yılki Genel Kurul oturumlarında Filistin’i tanımaya hazırlanıyor.

Filistin, 2012’den beri BM Genel Kurulu’nda “üye olmayan gözlemci devlet” statüsüne sahip. 2018’de ise 134 üyeli G77 bloğunun başkanlığına seçilerek ABD’nin itirazlarına rağmen diplomatik bir başarı kazanmıştı.

OLASI SENARYO: YENİDEN CENEVRE

Uzmanlara göre, ABD’nin tavrını sürdürmesi halinde Genel Kurul’un bir kez daha Cenevre’ye taşınması gündeme gelebilir. Bir eski BM yetkilisi IPS’e yaptığı değerlendirmede, “Genel Kurul’da ABD’nin veto hakkı yok. İslam İşbirliği Teşkilatı gibi blokların sunacağı bir karar kolayca kabul edilebilir” dedi.