Dünya çapında basın özgürlüğü, küresel demokrasideki zayıflamayla birlikte son 50 yılın en sert gerilemesini yaşıyor. Stockholm merkezli Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü’nün (IDEA) yayımladığı Küresel Demokrasi Durumu Raporu 2025, son beş yılda 94 ülkede demokrasinin gerilediğini, sadece üçte birinde ise ilerleme kaydedildiğini ortaya koydu.

IDEA Genel Sekreteri Kevin Casas-Zamora, demokrasinin “otokratik bir yeniden canlanma ve keskin bir belirsizlik fırtınasıyla karşı karşıya” olduğunu vurguladı. Casas-Zamora, demokrasilerin seçimler ve hukukun üstünlüğünü korumanın yanı sıra “adalet, kapsayıcılık ve paylaşılan refahı güvence altına alacak köklü dönüşümlere” ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Basın özgürlüğü alanında en sert düşüşler Afganistan, Burkina Faso, Myanmar ve Güney Kore’de kaydedildi. Raporda, Güney Kore’de eski Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol’un eleştirel medyayı hedef aldığı ve gazetecilere yönelik davalar açtığı hatırlatıldı.

BÖLGESEL VERİLER

Filistin: Ekim 2023’ten bu yana yaklaşık 200 gazetecinin katledildiği, İsrail’in uluslararası basının Gazze’ye girişini engellediği kaydedildi.

Yeni Zelanda: Medya sektöründeki tekelleşme nedeniyle beş gazeteciden dördünün yalnızca beş işverenden birinde çalıştığı belirtildi.

Şili: Gazetecilerin güvenliğini artırmayı amaçlayan yasa tasarısı sayesinde ifade özgürlüğünde en büyük ilerleme sağlandı.

Afrika: Küresel demokratik ilerlemenin önemli bir kısmı kıtada gerçekleşti; özellikle Botsvana ve Güney Afrika öne çıktı.

Raporda ayrıca, ABD’nin uluslararası demokrasiye mali ve diplomatik desteğini azaltmasının küresel demokratikleşme çabalarını zayıflattığına dikkat çekildi. IDEA, ABD’yi 2021’den bu yana “gerileyen demokrasiler” listesinde tutuyor.

Düşünce kuruluşu, demokrasiyi güçlendirmek için yurtdışında yaşayan vatandaşlara daha geniş oy hakkı tanınması gerektiğini önerdi.