Belçika, 1980’lerden bu yana görülmemiş büyüklükte yeni bir sosyal çatışmanın içine girmiş durumda. Başbakan Bart De Wever’in devlet harcamalarında 20 milyar euro tasarruf hedefiyle başlattığı süreç sonunda, koalisyon ancak 9,2 milyar euroluk bir uzlaşmaya varabildi. Ancak bu paket hem sağ hem sol kanatta rahatsızlık yaratarak hükümet içinde bile tam destek bulmadı.

Hükümet kabul ettiği pakette genel bir KDV artışı planını geri çekse de, halkı yakından ilgilendiren birçok kalemde hedefli artışa gidiyor.

Otel ve kamp konaklamaları, spor salonları ve eğlence abonelikleri, paket yemek (take-away) ve pestisitlerde KDV yükseliyor. 

Bu artışların özellikle turizm, gündelik spor-abonelikleri ve dışarıdan yemek tüketimi gibi alanlarda fiyatlara doğrudan yansıması bekleniyor.

Enerjide AB uyum süreci kapsamında önemli değişiklikler yapılıyor:

Doğalgaz vergisi artacak, elektrik vergisi ise düşecek. Kış aylarında ısınmada ağırlıklı olarak gaz kullanan hanelerin faturalarında artış öngörülüyor.

YENİ VERGİLER

E-ticaret kullanıcılarını doğrudan etkileyecek bir düzenlemeyle AB dışından gelen her paket için 2 euro ek vergi getiriliyor. Bu, özellikle düşük maliyetli ürün alışverişini daha pahalı hâle getirecek.

Uçak biletlerine uygulanan vergi de artıyor. Özellikle kısa uçuşlarda verginin 2027’de 10 euroya çıkarılması, sık seyahat edenleri ve havayolu çalışanlarını etkileyecek.

Büyük servetler ve finans sektörü için vergi artışları açıkladı:

– Hisse senedi hesapları vergisi iki katına çıkarılıyor.

– Yönetim şirketlerinin vergi oranı %15’ten %18’e yükseliyor.

– Bankalara ek vergi geliyor.

Bu adımlar “en geniş omuzlar daha fazla taşıyacak” iddiasıyla sunulsa da hükümetin gelir hedeflerinin önemli kısmı yine tüketiciye yönelik vergilerden geliyor.

MAAŞLARDA VE SOSYAL YARDIMLARDA İNDEKS DONDURMASI

Paketteki en tartışmalı başlık indeksasyon kısıtlaması.

2026 ve 2028 yıllarında 4.000 euro üzeri maaşların ve 2.000 euro üzeri sosyal yardımların fazla kısmı indekslenmeyecek.

Bu uygulama, özellikle orta gelir grubunun reel alım gücünün düşmesi anlamına geliyor. İş dünyası ve kamu sektörü açısından toplamda 1,6 milyar euroluk tasarruf sağlanacak. Milletvekili ve bakan maaşları da aynı dönemde indekslenmeyecek.

HASTALARA BASKI RİSKİ

Hükümet, 500.000 uzun süreli hastanın 100.000’inin 2029’a kadar yeniden işe dönmesini hedefliyor. Bu düzenlemenin bütçeye 2 milyar euro katkı yapacağı belirtilse de, sendikalar bunun hasta çalışanlar üzerinde “geri dönüş baskısı” yaratacağı uyarısında bulunuyor.

SAĞLIĞA KISITLAMA, UZAY PROGRAMINA YATIRIM

Sağlıkta büyüme normu düşürülmesine rağmen yalnızca 427 milyon euro ek kaynak ayrıldı. Buna karşın, Belçika’nın uzay programına 400 milyon euro daha aktarılması dikkat çekti; toplam yatırım 1 milyar euroya çıkarılıyor.

Adalet Bakanlığı bütçesine ise 600 milyon euro ek destek sağlanacak.

TEPKİLER

Başbakan Bart De Wever, paketi “ikinci bir hükümet anlaşması kadar kapsamlı” sözleriyle savundu. Ancak açıklanan bütçe, hem sendikaların hem de geniş halk kesimlerinin “yaşam maliyetini artıran, sosyal devleti zayıflatan” bir paket olarak nitelendiriliyor.

BÜYÜK SOSYAL ÇATIŞMA

Tasarruf politikalarına karşı sendikalar ve sol partiler ülke çapında büyük bir grev dalgası başlattı. Demiryollarında üç günlük grev ulaşımı neredeyse durma noktasına getirirken, 26 Kasım’da Brüksel ve Charleroi havalimanlarının tamamen kapanacağı açıklandı. Posta, hastaneler, belediye hizmetleri ve kamu yayıncılığı dahil birçok sektörde sadece sınırlı hizmet verilecek. Sendikalar, daha zengin kesimlere daha fazla vergi ve daha güçlü bir vergi denetimi gibi alternatif çözümler sunarken, hükümeti de bütçe krizine rağmen geri adım atmaya çağırıyor.