Küresel askeri harcamalar tarihi zirvelere tırmanırken, dünyanın en yoksul ülkelerine yönelik Resmi Kalkınma Yardımı (ODA) hızla geriliyor. Birleşmiş Milletler (BM) tarafından yayımlanan bir bilgi notu, silahlanmaya ayrılan devasa kaynakların insanlığın temel ihtiyaçlarını nasıl gölgede bıraktığını çarpıcı verilerle ortaya koydu.

BM verilerine göre, yalnızca 2024 yılında küresel askeri harcamalar 2,7 trilyon dolara ulaştı. Bu miktar, dünya üzerindeki her bir kişi için yaklaşık 334 dolar anlamına geliyor. Söz konusu rakam, Afrika kıtasındaki tüm ülkelerin toplam gayrisafi yurt içi hasılasına (GSYH) eşit; Latin Amerika ülkelerinin toplam GSYH’sinin ise yarısından fazla. Aynı zamanda BM’nin 2024 düzenli bütçesinin 750 katı, OECD ülkelerinin aynı yıl sağladığı kalkınma yardımının ise yaklaşık 13 katı büyüklüğünde.

ASKERİ BÜTÇELER YÜKSELİYOR, YARDIMLAR AZALIYOR

Dünya genelinde 100’den fazla ülke askeri bütçelerini artırırken, en çok harcama yapan ilk 10 ülke toplam küresel askeri harcamaların yüzde 73’ünü tek başına oluşturuyor. Buna karşın, BM üyesi ülkelerin yaklaşık dörtte birini ve dünya nüfusunun yüzde 20’sini barındıran Afrika ülkeleri, küresel askeri harcamaların yalnızca yüzde 2’sinden daha azını yapıyor.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, mevcut eğilimin sürmesi halinde askeri harcamaların 2030’da 3,5 trilyon dolara, 2035’te ise 6,6 trilyon dolara ulaşabileceği uyarısında bulundu. Bu seviye, Soğuk Savaş’ın sona erdiği dönemin neredeyse beş katı anlamına geliyor.

“SİLAHLAR, BEBEKLERİN AĞZINDAN YEMEK ALIYOR”

Conscience International Başkanı Dr. James E. Jennings, artan askeri harcamaların insani sonuçlarına dikkat çekerek, “Savaş uçakları, tanklar ve bombalar için harcanan paralar, bebeklerin ağzından yemeği alıyor” dedi. Jennings’e göre, silahlanmaya ayrılan bütçenin çok küçük bir bölümü bile dünya açlığını birkaç yıl içinde sona erdirebilir.

BM bilgi notu, bu çarpıcı karşılaştırmaları somut örneklerle ortaya koyuyor:

- Küresel askeri harcamaların yüzde 4’ünden azı (93 milyar dolar) dünya açlığını 2030’a kadar bitirmeye yetiyor.

- Harcamaların yüzde 10’u tüm çocukların aşılanmasını sağlayabilir.

- 5 trilyon dolar, düşük ve orta gelirli ülkelerdeki tüm çocuklara 12 yıl boyunca nitelikli eğitim sunabilir.

- Askeriyeye harcanan 1 milyar dolar 11 bin istihdam yaratırken, aynı miktar eğitimde 26 bin, sağlıkta 17 bin, temiz enerjide ise yaklaşık 17 bin istihdam sağlıyor.

KALKINMA YARDIMLARI DÜŞÜŞTE

Öte yandan OECD, kalkınma yardımlarının “ciddi bir düşüş” yaşadığını bildiriyor. ABD, Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık gibi büyük bağışçı ülkelerin yardım bütçelerini kısması nedeniyle, 2025’te ODA’nın yüzde 9 ila 17 arasında daha da gerilemesi bekleniyor. Bu düşüş, özellikle sağlık, eğitim ve insani hizmetlere erişimi sınırlı olan ülkeleri doğrudan etkiliyor.

BM Genel Sekreteri Guterres, dünya liderlerine yaptığı çağrıda, “Daha güvenli bir dünya, yoksullukla mücadeleye daha fazla, savaşlara ise daha az yatırım yapmaktan geçer” dedi. 2025’te yayımlanan BM raporu da, küresel kaynakların silahlanma yerine insanlara ve gezegene yönlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.