BM: Dünyada idam cezalarında endişe verici artış var

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, dünyada idam cezasının kullanımının 2025 yılında “alarm verici biçimde arttığını” açıkladı.

BM’ye göre, genel eğilim idamın kaldırılması yönünde olsa da, bu cezayı uygulamayı sürdüren az sayıdaki ülkede infazlar keskin şekilde yükseldi.

Volker Türk’ün verdiği bilgilere göre İran’da 2025 yılında en az 1.500 kişi idam edildi. BM, bu durumu idam cezasının devlet tarafından bir “sindirme aracı” olarak kullanılması şeklinde değerlendirdi. Suudi Arabistan’da ise aralarında en az iki çocuğun da bulunduğu 356 kişinin idam edildiği, bunun ülke tarihindeki en yüksek sayı olduğu belirtildi.

ABD’de 2025’te 47 infaz gerçekleştirildi; bu, son 16 yılın en yüksek rakamı olarak kayda geçti. BM, son yıllarda ABD’de yaygınlaşan gazla boğma yönteminin işkence ve insanlık dışı muamele riski taşıdığına dikkat çekti.

Afganistan’da kamuya açık infazların sürdüğü, Somali ve Singapur’da da idam cezalarının uygulandığı bildirildi. Çin ve Kuzey Kore’de ise idam verilerinin şeffaf olmaması nedeniyle net rakamlara ulaşılamadığı ifade edildi.

BM ayrıca İsrail’de, idam cezasının yalnızca Filistinlilere uygulanmasını öngören yasa girişimlerinin ciddi insan hakları ihlalleri riski taşıdığı uyarısında bulundu. Hamas’ın Gazze’de gerçekleştirdiği infazların da insan haklarına aykırı olduğu vurgulandı.

Volker Türk, buna karşın Vietnam, Pakistan, Zimbabve, Kenya ve Malezya gibi ülkelerde idam cezasının sınırlandırılmasına yönelik adımları olumlu gelişmeler olarak değerlendirdi. Türk, idam cezasının suçla mücadelede etkili olmadığını belirterek, tüm ülkelere infazlara derhal moratoryum ilan etme ve idamı tamamen kaldırma çağrısı yaptı.