Birleşmiş Milletler, kuruluşunun 80. yılını kutlamaya hazırlanırken, ABD’nin bazı ülke temsilcilerine yönelik vize kısıtlamaları nedeniyle New York’ta Eylül ayındaki Genel Kurul oturumları öncesi yeni bir kriz kapıda.
Trump’ın “Yabancı Teröristler ve Ulusal Güvenlik Tehditlerinden ABD’yi Koruma” başlıklı başkanlık bildirisi, aralarında İran, Yemen, Somali, Venezuela, Myanmar ve Küba’nın da bulunduğu birçok ülke vatandaşının ABD’ye girişini engelliyor. Mısır ise hala değerlendirme sürecinde. Bu ülkelerin BM delegasyonları da vize yasağından etkilenirse, bu durum ABD’nin 1947 tarihli BM Ev Sahibi Ülke Anlaşması’nı ihlal ettiği anlamına gelecek.
Söz konusu anlaşmanın 11-14. maddeleri, BM’ye üye devlet temsilcilerinin, BM yetkililerinin ve ilgili tüm görevlilerin BM merkezi bölgesine “önemli bir engelle karşılaşmadan” erişimini garanti altına alıyor. Anlaşma ayrıca, ABD’nin BM ile ilgili seyahatlerde gerekli vizeleri kolaylıkla sağlamasını da şart koşuyor.
Ancak Trump yönetiminin geçmiş sicili göz önünde bulundurulduğunda, uzmanlar ABD’nin bu yükümlülüğe uyup uymayacağından emin değil.
New York Üniversitesi’nden emekli uluslararası ilişkiler profesörü Dr. Alon Ben-Meir IPS News’e yaptığı açıklamada, “Trump, kendisini merkeze koyan her türlü sistemle oynamaya yatkındır. Sadece ABD’de değil, dünyada da otoriter bir lider gibi görülmek istiyor” dedi. Ben-Meir, Trump’ın BM Genel Kurulu toplantısını provoke edebileceğini ve İsrail’e yönelik eleştirileri engellemeye çalışabileceğini vurguladı.
BM İnsan Hakları Konseyi’nin Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese’ye yönelik ABD yaptırımları ise durumu daha da karmaşıklaştırdı. Albanese’nin İsrail’i eleştiren raporunun ardından Washington, raportöre bireysel yaptırım uyguladı. BM Sözcüsü Stéphane Dujarric, bu adımın “tehlikeli bir emsal” oluşturduğunu belirterek, “Bu tür tek taraflı yaptırımlar kabul edilemez” dedi.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk de ABD’yi yaptırımları geri çekmeye çağırarak, Albanese ve diğer raportörlere yönelik tehditlerin son bulması gerektiğini söyledi.
GEÇMİŞTE DE VİZE KRİZİ YAŞANMIŞTI
Eğer Trump yönetimi BM temsilcilerine vize vermezse, ABD’nin ilk kez BM delegelerine vize engeli çıkarması olmayacak. 2013 yılında Sudan Devlet Başkanı Ömer el-Beşir’e vize verilmemesi krize neden olmuştu. Aynı şekilde, 1988 yılında Filistin lideri Yaser Arafat’ın BM Genel Kurulu’nda konuşmasına izin verilmemesi üzerine toplantı Cenevre’ye taşınmıştı.
Trump yönetimi her ne kadar diplomatik vizelerin yasağın dışında olduğunu iddia etse de, geçmişte bu tür vizelerin reddedilmesi benzer gerilimlere neden olmuştu.
