Birleşmiş Milletler Zorla Kayıplar Komitesi’nin yıllık gayri resmî toplantısında Irak, zorla kaybetme vakaları nedeniyle uluslararası kamuoyunun gündemindeydi. 

Irak heyeti, bu tür vakaların yalnızca 2003 öncesine ait olduğunu savundu. Ancak Cenevre Uluslararası Adalet Merkezi, Irak’ın son on yılda Sözleşme’nin uygulanması konusunda kayda değer bir ilerleme sağlamadığını açıkladı.

Komite ile diyaloğa Meksika, Uruguay, Brezilya, İspanya, Kamboçya, Finlandiya, Umman, Irak, Peru ve Kolombiya katıldı. Ayrıca çeşitli sivil toplum kuruluşları da söz alarak zorla kaybetme vakalarının farklı boyutlarını gündeme taşıdı.

ÊZIDÎLER HALA KAYIP

Toplantıya katılan İnsan Hattı Vakfı, özellikle DAİŞ tarafından kaçırılan ve kaybedilen Êzidîlerin akıbetine dikkat çekti. Binlerce Êzidî’nin hâlâ bulunamadığını hatırlatan Vakıf, Irak hükümetinin toplu mezarların açılması ve kalıntıların kimliklendirilmesi yönündeki adımlarını memnuniyetle karşıladığını ifade etti. Ancak Komite’ye, bu sürecin şeffaflıkla yürütülmesi ve kayıp Êzidîlerin ailelerinin adalet taleplerinin karşılanması için süreci yakından izleme çağrısı yaptı.

KAVRAMSAL DEĞİŞİKLİK: ZORLA KAYBEDİLEN KİŞİLER

Gözlemciler, Irak’ta “kayıp şahıslar” yerine “zorla kaybedilen kişiler” kavramının kullanılmaya başlandığını belirtti. Bu değişiklik, kayıpların sıradan değil, devlet ya da yetkili yapılarla bağlantılı olduğunu işaret ediyor.

UYGULAMADAKİ BOŞLUKLAR

Cenevre’deki gözlemciler, Irak’ın resmi söylemlerinin aksine uygulamada ciddi boşluklar bulunduğunu vurguladı. Zorla kaybetme vakalarının soruşturulmaması, faillerin yargılanmaması, mağdurlara adil tazminat sağlanmaması ve şeffaflık eksikliği, en büyük endişeler arasında sıralandı.

YASA TASARISI GÜNDEMDE

Irak heyeti ise, zorla kaybetmelerle mücadeleye dair özel bir yasa tasarısının şu anda parlamentoda veya ilgili mercilerde değerlendirildiğini açıkladı. Heyet, kayıpların akıbetinin aydınlatılmasının öncelikleri arasında olduğunu savundu.