İspanya hükümeti, diktatör Francisco Franco’nun ölümünün 50. yıldönümü öncesinde, uzun yıllar Franco rejiminin bir sembolü olarak görülen Cuelgamuros anıt kompleksinin (eski adıyla Valle de los Caídos) dönüştürülmesi sürecini başlattı.
Konut Bakanlığı, alanı yeniden anlamlandırmak için açılan uluslararası yarışmanın kazanan projesini açıkladı.
“La Base y la Cruz” (Taban ve Haç) adlı proje, anıtın temel yapısını koruyarak giriş bölümünü yeniden tasarlayan, daha sade ama net bir dönüşüm öngörüyor. Proje kapsamında ayrıca, totalitarizmin kurbanlarına adanacak bir müze kurulacak.
Madrid’in kuzeybatısında bulunan ve Franco’nun 1940’ta inşa ettirdiği devasa anıt, içinde 33 binden fazla iç savaş savaşçısının, hem cumhuriyetçi hem frankocuların, kalıntılarını barındırıyor. Birçok cumhuriyetçi ailenin rızası olmadan bu alana taşınmıştı. Zamanla anıt, Franco hayranlarının toplanma noktası hâline gelmişti.
Başbakan Pedro Sánchez, iktidara geldiği 2018’den bu yana tarihsel hafıza politikasını öncelik haline getirdi. 2022’de kabul edilen yasa, diktatörlük mağdurlarının onurlandırılmasını, kamudan Franco sembollerinin kaldırılmasını ve toplu mezar araştırmalarını hızlandırmayı hedefliyor.
2019’da Franco’nun naaşının anıttan çıkarılması, ardından 2023’te Jose Antonio Primo de Rivera’nın kalıntılarının taşınması bu sürecin önemli adımları olmuştu.
Yeni plan, Cuelgamuros’un Franco rejiminin sembolü olmaktan çıkarılıp demokratik bir hafıza mekânına dönüştürülmesini amaçlıyor. 2026’da başlaması beklenen çalışmalarda alan halka açık kalacak.
