Ülke bir yılı aşkın bir süredir hükümet krizi yaşıyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Eylül 2024’te başbakan olarak atadığı Michel Barnier, sadece üç aylık hükûmet döneminin ardından 4 Aralık’ta Meclis’te kabul edilen güvensizlik oylamasıyla görevden uzaklaştırılmıştı. 331 milletvekili, Barnier hükûmetine karşı oy kullanarak tarihte ilk kez 49.3’ün sunduğu bütçe tasarısı nedeniyle bir hükûmeti düşürmüş oldu. Fransa'da “49.3”, Başbakan'ın bir yasa tasarısı üzerinde hükümetinin sorumluluğunu üstlenmesine ve 24 saat içinde bir güvensizlik önergesi oylanmadıkça, Ulusal Meclis'in oylamasına gerek kalmaksızın tasarıyı kabul ettirmesine olanak tanıyan Anayasa maddesi olarak önem kazanıyor. Metni zorla geçirmek için kullanılan bu siyasi araç, demokrasinin reddi olarak değerlendiriliyor. 

Macron, Barnier’in istifasını kabul ederek geçici hükümetin yalnızca “güncel işler”i yürütmesini sağlamıştı. Ancak bu süreçte yeni bir reform veya bütçe yasası ileri sürülemez hale geldi. 

KRİZİN TEMELLERİ

Barnier hükümeti, 2025 bütçesinde kamu açıklarını azaltmayı hedeflemiş, 60 milyar euro tasarruf planlamıştı. Ama bu plan; vergi artırımları, refah harcamalarında kesintiler ve göçmen yardımlarının sınırlandırılması gibi önlemleri barındırıyordu. Bu durum, hem sol bloklar hem de aşırı sağ tarafından eleştiriliyordu. 

Hükûmetin üzerinde 49.3’ü kullanarak yasa çıkarmaya çalışması da muhalefetin tepkisini körükledi. Bu, meclisteki blokların ortaklaşa hareket etmesine yol açtı. 

Bu gelişmelerle birlikte 2025 bütçesi de geçersiz hale geldi. Eğer yeni bütçe çıkarılamazsa, 2024 bütçesi geçerli kalacak ve Fransa ağır bir kamu açığıyla karşı karşıya kalacak. Bu durum, AB yaptırımları, kredi derecelendirme düşüşü ve sermaye piyasalarında dalgalanma risklerini artırıyor. 

DÜŞEN HÜKÜMETLER

Barnier hükümetinin düşmesinden sonra François Bayrou, 13 Aralık 2024’te başbakan olarak atandı ve meclisteki güvenoyu oylaması sonucunda hükûmeti sürdürdü. 

Ancak Bayrou hükümeti, 8 Eylül 2025’te mecliste güvenoyu alamadı. 364 hayır oyu ile Meclis, hükûmeti düşürdü. Bu gelişme ile birlikte Sébastien Lecornu, Macron tarafından başbakan atandı. Ancak onun hükümeti de çok kısa süre sonra istifa etti; 6 Ekim itibarıyla Lecornu’nun istifası Macron tarafından kabul edildi. İstifası ardından açıklama yapan Lecornu, “Koşullar yerine getirilmediğinde başbakan olunamaz” dedi.

GELECEK PERSPEKTİFİ

Fransız siyasetinin mevcut durumda çarpıcı bir tablo ile karşı karşıya bulunuyor. Parlamento büyük ölçüde koalisyonsuz, merkez ittifakı zayıf, sağ ve sol bloklar güçlü ve kutuplaşmış durumda. Protesto eylemleri ve sol muhalefetin baskılarına rağmen Macron, mevcut durumda istifa etme seçeneğini reddediyor; bunun yerine teknokratik ya da geçici bir hükûmet kurmayı ve siyasi istikrarı korumayı amaçlıyor.

Ancak halkın yönetime olan güveni sarsılmış durumda: Yapılan kamuoyu yoklamaları, katı partizan sistemin reform edilmesini ve Macron’un görevden ayrılmasını isteyen kitlesel bir talep olduğunu gösteriyor.