Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, küresel askeri harcamalara ilişkin hazırladığı yeni raporunu tanıtırken sert uyarılarda bulundu. “The Security We Need – Rebalancing Military Spending for a Sustainable and Peaceful Future” (İhtiyacımız Olan Güvenlik – Askeri Harcamaları Dengede Tutmak) başlıklı rapora göre, 2024 yılında dünya çapında askeri harcamalar 2,7 trilyon dolara ulaşarak rekor kırdı. Bu rakam, dünya ekonomisinin yüzde 2,5’ine denk geliyor.

Guterres, raporun sunumu sırasında yaptığı açıklamada, “Aşırı askeri harcamalar barış getirmiyor, aksine barışı baltalıyor. Silahlanma yarışı güveni zedeliyor, istikrarın temel taşlarından kaynakları uzaklaştırıyor” dedi. Genel Sekreter, askeri bütçelerin yalnızca bir kısmının bile eğitim, sağlık, enerji ve altyapı yatırımlarına aktarılması halinde insanlığın en temel sorunlarının çözülebileceğini vurguladı.

2,7 TRİLYON DOLAR: EĞİTİM VE SAĞLIK YERİNE SİLAHLANMA

Rapor, askeri harcamaların artışının sürdürülebilir kalkınmayı doğrudan baltaladığını ortaya koyuyor. BM verilerine göre:

• 2024’te dünya askeri harcamaları kişi başına 334 dolara denk geldi.
• Bu miktar, OECD ülkelerinin kalkınma yardımlarının 13 katı, BM yıllık bütçesinin ise 750 katı.
• Askeri harcamalardaki artış, ülkelerin sosyal yatırımlara ayırdığı bütçeyi doğrudan azaltıyor.

Bir milyar doların askeri sektörde 11 bin iş, sağlıkta 17 bin 200 iş, eğitimde ise 26 bin 700 iş yaratabileceğine dikkat çekilen rapor, askeri yatırımların istihdam ve üretkenlik açısından da verimsiz olduğuna işaret ediyor.

KALKINMA GERİ GİDİYOR

BM Kalkınma Programı (UNDP) vekil yöneticisi Haoliang Xu, son iki yılda küresel insani gelişmişlik endeksinde ilerlemenin neredeyse durduğunu belirterek, “Gelişme güvenliğin temelidir. İnsanlar eğitime, sağlığa ve ekonomik fırsatlara eriştiğinde daha barışçıl toplumlar ortaya çıkar. Mevcut gidişat ise son 30 yılın kazanımlarını tersine çevirebilir” dedi.

BM Silahsızlanma Yüksek Temsilcisi Izumi Nakamitsu da militarizmin kalkınmaya tercih edilmesinin “sistemik bir dengesizlik” yarattığını söyledi ve şu sözlerle uyardı:

“Güvenliği yeniden tanımlamamız gerekiyor. İnsan odaklı, eşitlik ve gezegenin sürdürülebilirliği üzerine kurulu bir güvenlik anlayışı geliştirmek zorundayız.”

ORTADOĞU’DA SALDIRI GÖLGESİNDE RAPOR

Raporun açıklanmasından hemen önce İsrail’in, Katar’ın başkenti Doha’da Hamas üyelerine yönelik bir saldırı düzenlediği haberi geldi. Guterres, saldırıyı “Katar’ın egemenliğinin açık ihlali” olarak nitelendirerek, “Bu olay çıplak bir gerçeği ortaya koyuyor: Dünya, barışı inşa etmekten çok savaşa kaynak ayırıyor” dedi.

Rapor, uluslararası topluma askeri harcamaları dizginlemek ve barışçıl yolları öne çıkarmak için beş başlıkta öneriler sunuyor:

• Diplomasiye ve ihtilafların barışçıl çözümüne öncelik verilmesi,
• Askeri harcamaların silahsızlanma tartışmalarının merkezine alınması,
• Harcamalarda şeffaflık ve hesap verilebilirliğin sağlanması,
• Kalkınma için çok taraflı finansmanın güçlendirilmesi,
• İnsan odaklı güvenlik yaklaşımının geliştirilmesi.

Guterres son olarak, “Hükümetlerin güvenlik sorumlulukları elbette var. Ancak kalıcı güvenlik yalnızca askeri harcamalarla sağlanamaz. İnsanlara yatırım yapmak, şiddete karşı ilk savunma hattını güçlendirmektir” ifadelerini kullandı.