Rapor; Van F, Van, Ahlat, Beşikdüzü T, Patnos, Kalkandere, Giresun Espiye L ve Iğdır S Tipi Cezaevlerinde yapılan incelemelere dayanıyor ve Wan Barosu Tahir Elçi Konferans Salonu’nda kamuoyuyla paylaşıldı.

Rapor, Wan Tutuklu ve Hükümlü Aileleriyle Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (TUHAY-DER), Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD), Wan Barosu, Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES), Wan-Colemêrg Tabip Odası tarafından hazırlandı. 

Rapora göre tutsaklar sağlık, iletişim, yayınlara erişim, beslenme ve sosyal faaliyetler gibi temel haklarda ciddi engellemelerle karşılaşıyor.

Raporu sunan Wan Barosu Cezaevi Komisyonu üyesi Halil Kaya, tüm cezaevlerinde benzer ihlallerin görüldüğünü belirtti.

Raporda önce çıkan başlıca tespitler şöyle:

“Hasta tutsakların sevklerinin geç yapılması veya hiç yapılmaması”, “Ağız içi aramayı reddeden hasta tutsakların sevklerinin engellenmesi”, “Kitap kotasının 3–10 adetle sınırlanması; birçok cezaevinde 6 yıldır Kürtçe kitap ve mektupların verilmemesi”, “Yeni Yaşam, Evrensel, Birgün gibi gazetelerin tutsaklara ulaştırılmaması”, “Yemeklerin yetersiz, sağlıksız ve hijyenik olmayan koşullarda hazırlanması”, “Kantin fiyatlarının fahiş olması; maddi durumu kötü tutsaklara diğer tutsakların yardımının engellenmesi”, “Pandemi döneminde yasaklanan sosyal faaliyetlerin ve atölyelerin hala açılmaması; mahpusların ağır tecrit altında tutulması”, “Altyapı yok’ denilerek görüntülü görüşme hakkının kullandırılmaması”, “Sık ve amaç dışı oda aramaları, askeri nizam dayatması”, “Tahliyelerin keyfi biçimde ertelenmesi; gerekçeler arasında ‘örgütten ayrılmama’ veya ‘dışarıya uygun olmama’ gibi ifadeler.”

Raporda, Türkiye vatandaşı olmayan tutsakların maddi imkânsızlık nedeniyle en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamadığı belirtildi.

Hak örgütleri raporda bir dizi talep sıraladı. Bunlar özetle şöyle:

- Patnos L Tipi Cezaevi’nin kötü koşullar nedeniyle kapatılması.

- İşkence yasağı, sağlık hakkı, iletişim hakkı, haberleşme ve ifade özgürlüklerini ihlal eden uygulamaların son bulması.

- Tutsaklara daha fazla telefon hakkı tanınması ve listedeki herkesle görüşme imkânı verilmesi.

- Sosyal faaliyetlerin yeniden başlatılması; uzun süreli tecrit uygulamalarına son verilmesi.

- Kitap ve gazete yasaklarının kaldırılması, kitap kotasının iptali, yasal yayınların tutsaklara verilmesi.

- Ağır hasta mahpusların tahliyesinin ertelenmemesi, sağlık hizmetlerine erişimin sağlanması.

- Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri Yönetmeliği’nin iptali; keyfi kararlara yol açan yetkilerin sınırlandırılması.

Raporda, “Bu nedenle ilgili yönetmeliğin iptali ile hapishane gözlem kurullarının yetkilerinin kısıtlanması veya bu uygulamanın tamamen ortadan kaldırılması çağrımızı yineliyoruz” denildi.