Tarih boyunca Kürt halkına karşı yok etme, imha ve soykırım politikaları yürütülmüş; Kürtlerin kimliğinin, kültürünün ve hafızasının ortadan kaldırılması hedeflenmiştir.

IRAK CUMHURİYETİ VE SADDAM HÜSEYİN

Enfal de Başûrê Kürdistan’da Kürt halkını yok etmeye yönelik en büyük siyasi projelerden biriydi.

Dönemin Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin yönetiminde yürütülen Enfal Operasyonu, sekiz aşama halinde planlandı ve tarihte Kürtlere karşı uygulanan bir soykırım olarak bilinir. “Enfal” adı Kur’an’daki Enfal Suresi’nden alınmıştır. Operasyonun temel amacı Kürt toplumunu parçalamak, talan etmek ve yok etmekti.

Bu politika son derece acımasız ve insanlık dışı yöntemlerle yürütüldü. Irak ordusu, 16 Mart 1988’de Halepçe’de, uluslararası hukuk tarafından yasaklanmış kimyasal silahları sivillere karşı kullanarak büyük bir soykırım yaptı.

ENFAL’İN AŞAMALARI – YIKIM VE KATLİAM

Enfal, Baas rejimi lideri Saddam Hüseyin’in emri ve Ali Hasan el-Mecid’in yönetimi altında yürütüldü. Operasyon sekiz aşamada gerçekleştirildi. Yaklaşık 182 bin Kürt katledildi, 4 bin 500’e yakın köy boşaltıldı ve yıkıldı.

1. Aşama (23 Şubat 1988)

Sultan Haşim komutasındaki saldırılar Sergelu, Bergulu, Dola Cafayeti köyleri ile Dukan çevresinde başladı ve 19 Mart’a kadar sürdü.

2. Aşama (22 Mart 1988)

Qeredax, Tekiye, Segrime ve Silêmanî çevresindeki köy ve yerleşimler hedef alındı.

3. Aşama (7 Nisan 1988)

Germiyan bölgesine yönelik en büyük saldırılardan biri gerçekleştirildi. 14 Nisan’da yaklaşık 20 bin kadın, çocuk ve erkek esir alındı.

4. Aşama

Rêdar, Axcelar ve Koyê çevresinde birçok köy bombalandı ve yıkıldı.

5., 6. ve 7. aşamalar

Rawanduz, Xelifan, Xuşnaw ve çevresindeki bölgelerde operasyonlar devam etti.

8. ve son aşama (25 Ağustos – 2 Eylül 1988)

Behdinan bölgesinde Zaxo, Amediye, Şêxan ve Akrê çevresinde gerçekleştirildi.

KANLI SALDIRI

Halepçe’ye yönelik kimyasal saldırı da Enfal Operasyonu’nun bir parçasıydı. İran-Irak Savaşı sırasında Kürt ayaklanmalarını bastırmak amacıyla yürütülen bu saldırı, Kürt halkına karşı işlenen bir soykırım olarak kabul edildi.

Birleşmiş Milletler tarafından yapılan tıbbi araştırmalar, saldırıda hardal gazı ve sinir gazları kullanıldığını ortaya koydu. Saldırı, Saddam Hüseyin’in emri ve Ali Hasan el-Mecid’in komutasıyla gerçekleştirildi.

‘ANNE, ELMA KOKUSU ALIYORUM’

16 Mart 1988’de Halepçe kenti, MiG-23 savaş uçakları tarafından kimyasal bombalarla vuruldu. Tahminlere göre saldırıda 5 binden fazla kişi -çoğu kadın ve çocuk- yaşamını yitirdi; 7 binden fazla kişi de yaralandı.

Saldırılar sırasında bölgeye güçlü bir elma kokusu yayılır. Çocuklar bu kokuyu fark ederek annelerine, “Anne, elma kokusu alıyorum” der. Bu nedenle Halepçe Katliamı, halk arasında “elma kokusu” olarak da anılır.

Katliama tanıklık eden bir gazeteci şöyle anlatır:

“Gördüğüm şey hayatımın en ağır manzaralarından biriydi. Sokaklarda ve duvar diplerinde insanların bedenleri vardı. Yakından baktığımda birçok kişinin yakınlarını korumaya çalışırken hayatını kaybettiğini gördüm.”

ENFAL’İN YIKICI SONUÇLARI

Verilere göre:

* 871 köy ve 6 ilçe yakıldı.

* 381 okul ve 657 cami yıkıldı.

* Yüzlerce tarım alanı talan edildi.

* Çok sayıda su kaynağı yok edildi.

* 185 kutsal mekan yıkıldı.

* 1435 bahçe ve bağ yakıldı.

* 570 ton tahıl ve 17 bin 220 tarım aracı yok edildi.

* 472 bin 770 koyun-keçi ve 15 bin büyükbaş hayvan telef edildi.

Toplamda, Enfal’in sekiz aşamalı yürütülen uygulamasında 182 binden fazla kişi katledildi. Sadece Germiyan’daki üçüncü aşamada yaklaşık 45 bin kişi öldürüldü ve 777 aile tamamen yok oldu.

Süleymaniye Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyesi Prof. Fuat Baban, Halepçe’de doğumsal anomalilerin oranının Hiroşima ve Nagazaki’den 4-5 kat daha yüksek olduğunu belirtmiştir.

Halepçe’deki kimyasal saldırının etkileri bugün bile bölgede devam etmektedir.

SADDAM HÜSEYİN HAKKINDAKİ KARAR

Saddam Hüseyin, Halepçe Katliamı nedeniyle yargılandı ve Kürtlere karşı soykırım uyguladığı gerekçesiyle suçlu bulundu. Ayrıca Duceyl Katliamı nedeniyle insanlığa karşı suçlardan mahkum edildi ve idam cezasına çarptırıldı.

Irak Yüksek Ceza Mahkemesi, 1 Mart 2010’da Halepçe Katliamı’nı resmen soykırım olarak tanıdı.