BM raportöründen Taşıyıcı Annelik raporu: Modern köleliktir, yasaklanmalı

Birleşmiş Milletler (BM) özel raportörü Reem Alsalem, taşıyıcı annelik uygulamasını “modern köleliğin bir türü” olarak nitelendiren kapsamlı bir rapor yayımladı.

26 sayfalık rapor, 100’den fazla uzman, sağlık çalışanı, ebeveyn ve bu alanda faaliyet gösteren ajansın katkılarıyla hazırlandı.

Raporda GPA’nın, kadın bedenini “meta ve nesne” haline getirerek patriyarkal normları güçlendirdiği, kadınları yalnızca “üreme işlevine indirgediği” ve sürece dahil olan herkesi “insanlıktan uzaklaştırdığı” vurgulandı. 

Çocukların da bu uygulama nedeniyle risk altında olduğu belirtildi. Raportör, taşıyıcı annelik anlaşmalarının çocuğu “yetişkinler arasında pasif bir nesneye” dönüştürdüğünü, soybağı sorunlarının ise çocukların haklarını zayıflattığını ifade etti. 

Özellikle kız çocuklarının cinsel istismar riski taşıdığı, geçmişte suçluların bu yöntemle çocuk sipariş ettiği örneklerle aktarıldı.

Rapor, bu uygulamanın “tamamen ortadan kaldırılması” amacıyla 19 öneri sunuyor. Bunlar arasında, taşıyıcı anneliği yasaklayan uluslararası bağlayıcı bir sözleşmenin hazırlanması, soybağı tanıma koşullarının sıkılaştırılması ve ebeveynlik kapasitesinin daha sıkı değerlendirilmesi yer alıyor.

Raportörün değerlendirmesi, 14 Temmuz’da BM Genel Kurulu’na sunuldu ve sonbaharda yeniden gündeme gelecek. Oylama öngörülmese de, rapor ilerideki uluslararası kararların temelini oluşturabilir.

Fransa’da 1994’ten bu yana yasak olan taşıyıcı annelik, siyasi tartışmalarda zaman zaman yeniden gündeme geliyor. Eski başbakan Gabriel Attal’ın, bu sonbaharda konunun yasallaştırılması üzerine parlamentoda tartışma açmayı planladığı basına yansımıştı.

Taşıyıcı anneliğe karşı mücadele eden “Kazablanka Bildirgesi Kolektifi” raporu “tarihi” olarak niteledi. 

Hareketin Fransız sözcüsü Olivia Maurel (kendisi de taşıyıcı annelik yoluyla doğmuş) “Taşıyıcı anneliğin sevgi değil, şiddet ve sömürü olduğunu en yüksek uluslararası düzeyde kabul eden bu rapor, küresel yasak yolunda bir dönüm noktasıdır” ifadelerini kullandı.