Letonya, kadın haklarını koruyan İstanbul Sözleşmesi’nden çıkıyor

Letonya Parlamentosu, kadınlara yönelik şiddetin önlenmesini amaçlayan İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı aldı. Bu kararla Letonya, Avrupa Birliği’nde sözleşmeden ayrılan ilk ülke olacak.

Riga’daki parlamentoda yapılan oylamada, 56 milletvekili “çekilme” yönünde oy kullanırken, 32’si karşı çıktı, 2’si çekimser kaldı. Kararın yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı Edgars Rinkēvičs’in onayı gerekiyor.

Sözleşme, Kasım 2024’te Letonya tarafından onaylanmıştı ve taraf ülkeleri kadınlara ve ev içi şiddete karşı yasal önlemler almaya mecbur kılıyordu. Ancak bazı sağcı ve muhafazakâr milletvekilleri, metnin “toplumsal cinsiyet” kavramını teşvik ettiğini iddia ederek karşı çıktı.

Milletvekili Ramona Petraviča, sözleşmenin “Letonya’nın geleneksel değerlerine aykırı” olduğunu savunurken, meslektaşı Linda Liepiņa “yabancı bir ideolojinin Letonya toplumuna dayatıldığını” öne sürdü.

Cumhurbaşkanı Rinkēvičs, oylamayı 2026 seçimleri öncesi siyasi bir manevra olarak nitelendirdi ve kararını “siyasi değil, hukuki temelde” vereceğini belirtti.

Karar, Avrupa Konseyi, Amnesty International ve Fransa, Almanya, Birleşik Krallık gibi Avrupa ülkelerinin diplomatik tepkisine yol açtı. Riga’da 5 bini aşkın kişi, “Saldırganları korumayı bırakın!” sloganlarıyla protesto düzenledi.

Kadın ve göçmen hakları için çalışan MARTA Merkezi, sözleşmenin yürürlüğe girmesiyle kadına yönelik şiddete karşı yasal reformların hızlandığını, özellikle aile içi şiddet yasasının kabul edildiğini hatırlattı.

Eski Letonya Cumhurbaşkanı Vaira Vīķe-Freiberga ise çekilme kararını, “Putin’in propagandasından ilham alan tehlikeli bir yönelim” olarak niteledi.

Letonya’da sağcı partiler, ayrıca kürtaj hakkını kısıtlayan yeni bir yasa tasarısı da hazırlıyor.